نگاهی به چندصدایی سعدی در گلستان

در گلستان سعدی، مناظره های فراوانی را میان شخصیّتها مشاهده میکنیم . این گفتگوها از جنبه های مختلفی قابل بررسیند، از جمله از جنبه سبک شناسی. امّا در این مقاله، نگارندگان تلاش میکنند تا جدا از مولفه ها و ویژگیهای معمول سبکی و با توجّه به جنبه های فرا زبانشناسی سبک شناسی، از لونی دیگر به گلستان نظر افکنند و آن، بررسی عنصر «چندصدایی» یا «چندآوایی» به سبک سعدی است. این پژوهش که بزرگترین حکایت گلستان (حکایت جوان مشت زن با پدر خویش) را به کمک نظریه روایت چندآوایی میخاییل باختین مورد مطالعه قرار داده، نشان میدهد که سعدی در زمینه روایت پردازی، تا حدود زیادی تلاش کرده است که صدای تمامی بازیگران و شخصیّتهای حکایت را به یک اندازه بازتاب دهد و سخن هر کدامشان را به اندازه ای که باید و انتظار میرود به مخاطبان حکایت منتقل کند. راوی (سعدی ) در جریان این حکایت در نقش دو یا چند شخصیّت (بازیگر) ظاهر میشود و به عبارتی دیگر چند صدا به خود میگیرد، صداهایی که معمولاً با هم در تضاد هستند و در عین حال به یک اندازه شنیده میشوند. بطور کلّی بنظر میرسد که این موضوع (چندصدایی سعدی)، میتواند در مجموعه ویژگیهای ممتاز ساختار سبکی گلستان قرار گیرد.