بررسی سبکی و محتوایی «گلشن معانی»

«گلشن معانی» مجموعه اشعار «شیخ محمد کازرونی» متخلص به «ایزدی» در قرن سیزدهم هجری است. بسامد کاربردی قوالب شعری در این مجموعه (مثنوی، قصیده، غزل، حکایات، تمثیلات و...» بیانگر توجه ویژه شاعر به قالب غزل است.آرکاییسم یا کهن‌گرایی، بهره‌گیری از موسیقی درونی به منظور ایجاد هارمونی و هماهنگی میان واژه‌ها، نظم و توالی در تکرار واژه و بافت عبارت، کاربرد واژه‌های عربی، افعال و قیود خاص، جهش ضمیر و... از خصایص سروده‌های اوست.به جز این بهره‌گیری کامل از تمامی امکانات مجازی و استعاری کلام، به دلیل آشنایی‌زدایی از زبان و تبدیل زبان عادی و هنجار به بیانی هنری و تاثیرگذار، مجال تامل و تدقیقی تازه را برای مخاطب فراهم می‌آورد.درونمایه‌های شعری «ایزدی» بویژه در بخشِ مدایحِ مشتمل بر انگاره‌های اعتقادی و درون یافتهای عرفانی او از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.