بررسی و تحلیل انواع تشبیهات و استعارات در کلیات سلمان ساوجی

خواجه سلمان ساوجی اوایل قرن هشتم در ساوه تولد یافت. از آخرین قصیده سرایان معروف پیش از صفوی محسوب میشود. شهرت وی مرهون غزلیات نغز اوست. این مقاله در پی‌ این ضرورت، به دنبال پاسخ‌گویی به این سیوالات است: وضعیت کمّی و کیفی تشبیهات و استعارات و انواع آن در کلیات سلمان چگونه است؟ به دنبال آن چگونه میتوان وزن و ارزش و منابع الهام و حوزه‌های مختلف بکار‌گیری تصویر‌های خیال وی را تعیین و داوری کرد؟بعد از تشبیه، استعاره مصّرحه، استعاره مکنیّه از نوع تشخیص و استعاره مکنیّه از نوع غیر تشخیص، عناصِر خیال وی را تشکیل میدهند.تشبیهات و استعارات وی در مدح معشوق و ممدوح و توصیف زیبایی های طبیعت، وصف مجالس بزم و در قلمرو عام غزل و تغزل بکار رفته‌اند. شاعر بیشتر به تشبیهات بلیغ و مُرسَل و مفرد و حسّی گرایش دارد. تشبیه تفصیلی در شعر وی وجود ندارد. در شعر سلمان تشبیهات مرکب بکار رفته و اغلب اجزای سازنده آنها حسّی به حسّی هستند. وجه شبه‌ها در تشبیهات مرکب بیشتر اشتراک در شکل و رنگ، بعد از آن اشتراک در نتایج است. مهم ترین خلاقیت سبکی سلمان در هم تنیدن تشبیهات با تناسب مبتنی بر تلمیح میباشد که در این مقاله بصورت خاص بررسی شده.