سبک شناسی تطبیقی نزار قبانی و شمس لنگرودی با تکیه بر مشابهات سبکی

زمینه و هدف: نزار توفیق قبانی(1923 1998) و محمدتقی شمس لنگرودی(1329) از شاعران نامدار ادبیات معاصر سوریه و ایران هستند که در این مقاله با تکیه بر تشابهات سبکی، شعرشان در سه سطح زبانی، ادبی و فکری تحلیل شده است. هدف کلی این است که مشخص شود دو شاعر با وجود تعلق داشتن به دو ادبیات متفاوت، چه وجه شباهتی در زبان، ادبیّت و محتوا باهم دارند. روش: این بررسی با مطالعه کتابخانه ای و به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق اشعار قبانی و لنگرودی میباشد. یافته ها: قبانی و لنگرودی در سطح زبانی از هنجار زبانی و قالب شعر کلاسیک عدول کرده اند و شعر نو و سپید سروده اند. قبانی با توجه به زمانه شاعری، دیرتر به شعر نو روی آورده است اما لنگرودی شاعر شاخص شعر منثور بعد از انقلاب اسلامی است. واج آرایی، جناس و تکرار واژه در موسیقی درونی آنها شاخصه سبکی دارد که در هر دو تکرار واژه بیشتر است. در سطح لغوی از واژه های روزمره و متداول زمانه استفاده کرده اند. واژه سازی و ترکیبات نو، علاقه مندی به کاربرد برخی واژه های مربوط به زندگی پیرامونشان شاخصه سبکی هر دوی آنهاست. در سطح نحوی، ادغام زبان کلاسیک و گفتاری، گرایش به زبان مردمی، نزدیک کردن زبان شعر به نثر، کوتاه نویسی و کاربرد ترکیبهای نو مشترک هستند. در سطح ادبی، شباهت آنها در نوآوری عناصرخیال کلاسیک، سادگی تصاویر و تصویرسازی از عناصر پیرامونشان میباشد. این شباهت در آرایه های تشبیه، استعاره، نماد و تلمیح فراوانی دارد. دغدغه مشترک آنها در سطح فکری، همسویی با واقعیت جامعه، مشکلات انسان معاصر و انتقادات اجتماعی سیاسی است. نگاه رمانتیسمی به مساله عشق، انعکاس مسائل مهم جامعه از جمله مساله فلسطین و قدس در شعر قبانی، انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی در شعر لنگرودی وجه تشابه آنهاست و تفاوت آنها توجه به عواطف شخصی و مشکلات جامعه خودشان است که در این محتواها دیده میشود. نتیجه گیری: آنچه که این دو شاعر را با زبان متفاوت کنار هم قرار میدهد، نوع برخورد آنها با زبان، ادبیّت، فرم و شکل و اندیشه است. هر دو با نگرش تازه به شعر روی آوردند و با عبور از سنت شعر کلاسیک به نوآوری دست یافتند. زبان تازه، خیال تازه و محتوایی همسو با واقعیت جامعه معاصر، مناسب عواطف روحی انسان معاصر دارند.