بررسی سبک ادبی در نگارش دانشگاهی غلامحسین یوسفی و عبدالحسین زرینکوب

زمینه و هدف: غلامحسین یوسفی و عبدالحسین زرینکوب از جمله نویسندگان و محققان برجستۀ زبان و ادبیات فارسیند. با توجه به اهمیت نثر این دو نویسنده در معرفی یا نقد و تحلیل آثار ادبی فارسی، بررسی سبک‎شناسانۀ نگارش دانشگاهی و علمی آنها ضرورت دارد. در بسیاری از آثارِ این دو محقق، گونۀ زبانی ادبی و علمی تلفیق شده است که این مساله در وضوح متن و قدرت انتقال پیام به مخاطبان خود تاثیر گذاشته است. روش مطالعه: در این مقاله ویژگیهای سبکی دو اثر مهم با کاروان حله زرینکوب و چشمۀ روشن یوسفی به روش کیفی و کمی بررسی و تحلیل مقایسه ای شده اند. این دو اثر برای مخاطبان دانشگاهی در مجموعۀ نقد ادبی نگاشته شده اند که دارای مولفه های سبک ادبیند. یافته ها: بر اساس نتایج به دست آمده میتوان اشاره کرد که سبک این دو نویسنده سبک تلفیقی ادبی علمی است که بیشتر به سمت گونۀ ادبی گرایش دارد. کاربرد صناعات ادبی تشبیه، استعاره، کنایه، صناعات توازن مانند جناس، تکرار، واج‌آرایی، پرسش بلاغی همراه با معانی ضمنی، مترادفات، تقدیم و تاخیر بلاغی اجزای جملات و غیره سبب ادبی شدن هر دو متن شده است. همچنین کاربرد مولفه هایی مانند کهنگرایی، صفات غیرقابل سنجش و مبهم، جملات مرکب پیچیده، جملات عاطفی در بسامد بالا سبب دور شدن متن از گونه علمی زبان و نگارش دانشگاهی شده است. نتیجه گیری: باید توجه داشت که هر دو نویسنده برخلاف هدف اصلی از نگارش متن در حوزۀ نقد ادبی و تحلیل شعر به سمت زبان ادبی سوق یافته اند. یوسفی با انتخاب صنعت ادبی تشبیه در کنار توصیف موضوع دست به ارزش‌داوری نیز زده است درحالی‌که تشبیهات موجود در متن زرینکوب غالباً فاقد داوری ارزشی است. هر دو نویسنده از استعاره در فعل و اسم برای ادبی‌سازی متن استفاده کرده اند. کاربرد پرسشهای بلاغی با بار عاطفی و کنایه ها با معانی ضمنی در بسامد بالا در کنار جملات عاطفی و صفات ارزش‌داورانه متن را ادبی کرده اند. در متن یوسفی جملات از نوع مرکب پیش‌پرداز و ساده اند؛ اما در متن زرینکوب جملات از نوع مرکب پس‌پرداز تا حدی سبب پیچیدگی ساختار شده است.