تطبیق شاخصه های اخلاقی حکمی در میان سخنوران دورۀ خراسانی

زمینه و هدف: زمینۀ این پژوهش را سروده های سخنوران دورۀ موسوم به دورۀ خراسانی تشکیل داده و نیز هدف از آن بررسی مضامین اخلاقی حکمی (با تاثیر مستقیم یا غیرمستقیم از آیات کریمه و روایات نبوی) در میان شاعران دورۀ یاد شده است. پرسش تحقیق: پژوهش حاضر با طرح این پرسش که: شاخصه های برجسته اخلاقی و حکمی در سروده های شاعران دوره خراسانی را چه مواردی تشکیل می‌دهد این شاخصه ها را احصا کرده و نشان می‌دهد آن‌ها تا چه اندازه متاثر از آیات کریمه یا روایات نبوی بوده اند. روش تحقیق: روش تحقیق در این پژوهش تحلیل توصیفی بر اساس منابع کتابخانه ای بوده است. یافته ها: آنچه از جستجوی انجام یافته به دست آمد عبارت از آن است که: شاعران این عهد بر خلاف تصور القا شده تنها ستایشگر فلان امیر یا وزیر یا توصیفگر مجالس عیش و سرور نبوده اند، بلکه عمده موضوعات مورد توجه آن‌ها مضامین اخلاقی، حکمی و گاه عرفانی با تاثیر (مستقیم یا غیرمستقیم) از آیات کریمه و روایات نبوی بوده است، به طوری که میتوان گفت پایه گذار بسیاری از این مضامین در سروده های ادوار بعد، سخنوران همین دوره بوده، در این میان البته فردوسی و ناصرخسرو نقش برتر را داشته اند. نتیجه گیری: باری، نتایج پژوهش نشان میدهد که: بیشترین توجه و تمرکز شاعران و سخنوران دوره خراسانی بر موضوعات اخلاقی حکمی بوده و در این راستا به طور مستقیم یا غیرمستقیم از آموزه های قرآنی و روایی نیز بهره های فراوان برده، به طوری که میتوان ادعا کرد: این سخنوران پایه گذار گونه های مختلف مضامین اخلاقی، حکمی و حتی عرفانی در شعر دوره های پس از خود نیز بوده اند. البته در میان شاعران و سخنوران دوره مورد بحث، ناصرخسرو و حکیم فردوسی طوسی بیشترین سهم را در تبلیغ و ترویج مضامین یاد شده به خود اختصاص داده اند.