تحلیل سبک شناسانه دیوان مطلع مازندرانی با تکیه بر سه لایه زبانی، بیانی و فکری

زمینه و هدف: بررسی محتوا و ساختار نسخه های خطی میتواند کمک موثری به شناخت سبک هر دوره و عوامل تاثیرگذار بر آن و همچنین ترویج دستاوردهای علمی و فرهنگی اعصار گوناگون داشته باشد. هدف از انجام این پژوهش، تحلیل سبکی و محتوایی دیوان مطلع مازندرانی از سه منظر فکری، زبانی و ادبی است. روش پژوهش :پژوهش حاضر بر اساس روش اسنادی توصیفی (تحلیل زبان ) و با ابزار کتابخانه ای انجام شده که محدوده و جامعۀ مطالعۀ آن، نسخه خطی «دیوان اشعار مطلع مازندرانی» موجود در کتابخانه مجلس است که از قرن سیزدهم به یادگار مانده است. روش کار بر اساس نظریه های سبک شناسی معاصر بویژه آنچه در کتاب سبک شناسی سیروس شمیسا درباره سطح زبانی آمده، اجرا شده است. یافته ها: مطلع مازندرانی از شاعران، عارفان، متکلّمان، فقها و دانشمندان گمنام قرن سیزده هجری قمری است و نسخه خطی به جامانده از وی در روزگار قاجاریه، درحقیقت، میراثی ارزشمند و گوهری گرانبها و مکتوب از آن دوره است که نه تنها با زبان شعر بویژه در قصاید بخشی از گفتمان اندیشگانی، دینی و رویدادهای آن دوره را بیان کرده است، در شعر او انواع سبکها و شیوه های شعری دیده میشود، از غزل و قصیده گرفته تا قطعه و ترجیع بند؛ طبع خود را آزموده است و دیوانش تقریبا پنج هزار بیت است. نتیجه گیری: شیوه و طرز شعر مطلع مازندرانی،تقریبا همان شیوۀ شاعران بازگشت است که در قصیده تاثیرپذیریش از خاقانی شروانی و در غزل هم از غزلسرایان قرن هفتم و هشتم آشکار است. تاثیر مصنوع سریان در قصایدش که آراسته به آیات، احادیث، لغات فقهی، کلامی، عرفانی و ... اطناب و کاربرد مترادفها و واژگان عربی به وضوح دیده میشود.