بازجست ماهیت جدل احسن فنّ مناظره در مقامات حمیدی و آموزش غیرمستقیم سیرۀ عملی زندگی و نمود مستمر تربیتی آن

زمینه و هدف: ماهیت جدلی مناظره، آموزش غیرمستقیم است که به دلیل شیوۀ خاص بیان و افزایش استدلال و تمثیل، همیشه در اذهان باقی میماند. روش مطالعه: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و استشهادی به بررسی جایگاه فنّ مناظره در مقامات حمیدی و آموزش غیرمستقیم آن در مسائل زندگی میپردازد. یافته ها: قاضی حمیدالدین بلخی، آگاهانه از این روش بهره گرفته تا به وسیلۀ آن، به بیان مسائل اخلاقی، علمی، مذهبی و... بپردازد. مناظرات مقامات حمیدی، چشمگیریِ تقابل بین دو یا چند شخصیت است؛ نویسنده با شگرد و ابزارهای سخنوری میکوشد به جای توصیف کردن شخصیتها و درازدامنی سخن، آنها را با گفتار و کردارشان به مخاطب بشناساند. نتیجه گیری: طریقۀ نویسنده در بیان مناظره بر پرباری، استواری و گوارندگی لفظ و نازکی معنی است و در ابداع اندیشه و تعبیر آن دقّتی خاص به کار میبرد به طوری که هر عبارت مناظره در قاب آرایش کلامی با هم ربط پیدا میکنند و لطف و مناسبت لفظیِ کلام به سمت مناسبت مسائل زندگی سیر میکند و در مسیر تربیت مخاطب گام برمیدارد.