باورهای دینی و فرهنگ اسلامی مردم ایران در سفرنامه ویلیام فرانکلین

زمینه و هدف: سفرنامه ویلیام فرانکلین(1763 1839م.) با عنوان «مشاهدات سفر از بنگال به ایران» در سالهای (1786 1787) میلادی، توجه خاصی به باورهای دینی و آیینی مردم ایران دارد. فرانکلین شرقشناس همچون دیگر سفرنامه نویسان خارجی از باورهای مردم، به عنوان یکی از درونمایه های سفرنامه خود بهره میبرد تا به اثر خود رنگ فرهنگی ببخشد و آداب و رسوم و سنتهای جامعه را در گذر حوادث از گزند فراموشی حفظ و از گذشتگان به آیندگان منتقل کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی اعتقادات دینی و باورهای اسلامی مردم ایران در سفرنامۀ ویلیام فرانکلین میکوشد به این پرسش اصلی پاسخ دهد که در این سفرنامه میزان تاثیر باورهای دینی و فرهنگ اسلامی مردم ایران در حوزه های گوناگون چگونه است؟ روش مطالعه: در این تحقیق برای جمع‌آوری اطلاعات از روشهای اسنادی (فیش‌برداری به صورت توصیفی) استفاده شده است. قلمرو تحقیق حاضر تمامی متن کتاب «مشاهدات سفر از بنگال به ایران» ویلیام فرانکلین را در برمیگیرد. همچنین شاخصه های فرهنگ اسلامی و باور دینی و آیینی مردم ایران به صورت گزینشی استخراج و تدوین شده است. یافته ها: از دیدگاه فرانکلین، ایرانیها دارای منش و ویژگیهای نیک هستند که ریشه تاریخی دارد و نشانه فرهنگ و تمدن باستانی ایران است که این خُلقیات پسندیده، ایرانیان را از سایر ملتها جدا و متمایز کرده است. بسیاری از خصایص اخلاقی هم ریشه در فرهنگ باستانی ایران دارد، و هم از آموزه های دین اسلام نشات میگیرد. نتیجه گیری: بر اساس مشاهدات ویلیام فرانکلین و به اعتقاد وی، میتوان نتیجه گرفت که بخش عظیمی از باورها و ادبیات آیینی مردم ایران بر لایۀ زیرین نظام فرهنگی دین اسلام استوار گشته و نفوذ و تاثیر آن در ابعاد گوناگون زندگی مردم بویژه بعد اجتماعی قابل مشاهده است.