بررسی سبک‌شناسی غزلهای قوام‌الدین محمد یزدی (صائنی)

زمینه و هدف: قوام‌الدین محمد یزدی از شاعران قرن نهم (م 830 ه .ق) است که مجموعه کلیاتی شامل قصاید، غزلیات، ملمعات و منشات از وی بر جای مانده است. کلیات قوام‌الدین محمد یزدی تاکنون از منظر سبک شناسی مورد مطالعه قرار نگرفته است. هدف اصلی این جستار، تحلیل سبک شناسانه پنجاه غزل منتخب از غزلیات وی است که در آن شاخصه های سبکی در حوزۀ زبانی، ادبی و فکری، مورد تحلیل و واکاوی قرار خواهد گرفت تا خوانندگان و مخاطبان با ویژگیها و شاخصه های شعری قوام‌الدین محمد یزدی و غزلیات او آشنا شوند. روش پژوهش: شیوۀ مطالعه در پژوهش پیش‌رو بروش توصیفی تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای است. محدوده و جامعۀ آماری مورد بررسی، پنجاه غزل از کلیات وی میباشد که نسخۀ اصلی آن به شمارۀ 1359 ف در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران موجود میباشد و در رساله دکتری الهام معینیان مورد تصحیح قرار گرفته است. یافته های پژوهش: قوام‌الدین محمد یزدی با استفاده از زبان ساده، دور از پیچیدگی، قافیه و ردیفهای آهنگین، انواع تکرار صامت و مصوت و جناس، موسیقی خاصی به اشعار خویش بخشیده است. واژه های عربی کمتر مورد توجه شاعر قرار گرفته است و واژه ها بیشتر از نوع حسی هستند. در سطح ادبی بسامد تشبیه حسی به حسی و استعارۀ مصرحه بیشتر است و نیز کاربرد فراوان آرایه های تلمیح، تناسب و تضاد جالب توجه است. در سطح فکری نیز گرایش شاعر به عشق ملاحظه میشود. نتیجه پژوهش: بررسی ما در غزلیات قوام‌الدین محمد یزدی نشان داد که شاعر در حوزه های سه گانه سبک زبانی، ادبی و فکری بصورت نسبتاً موفقی عمل نموده است. ردیف در غزلیات قوام‌الدین محمد بصورت متعادل بکار رفته و واژه های حسی، جملات اسمی، جابجایی متمم و مفعول، گونه های مختلف صورخیال از جمله تشبیه و استعاره و موضوع عشق از جمله ویژگیهای ادبی و فکری غزلیات اوست.