معرفی نسخه خطی، زندگینامه و سبک شعر مسیحی

زمینه و هدف: از شاعران توانمند دوره صفوی، همزمان با عصر سلطان محمد خدابنده، شاعری به نام مسیحی است که به استناد اشعارش، نخست مسیحی بوده و سپس به دین اسلام گرویده است.نسخه خطی اشعار او تاکنون، تصحیح و از منظر سبک شناسی مورد بررسی قرار نگرفته است؛ لذا هدف اصلی این پژوهش، معرفی نسخه خطی دیوان شعر، بررسی و تحلیل عناصر و مولفه های سبکی تشکیل اشعار اوست تا خوانندگان با زندگی، شخصیت و مشخصه های سبکی اشعار او درحوزه های زبانی، ادبی و فکری آشنا شوند. روش ها: پژوهش پیش رو، مطالعه نظری و با شیوه کتابخانه ای و روش تحلیلی_توصیفی انجام شده است. جامعه مورد مطالعه، نسخه خطی دیوان اشعار مسیحی با بیش از 1130 بیت شعر، به شماره 3 4953 موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی است. یافته ها: مسیحی تحت تاثیر عوامل سیاسی، اجتماعیِ عصرِ خود از اوزان آرام و عاشقانه هزج، اوزان شورانگیز و پرجذبه عرفانی رمل و اوزان نرم و سنگین در معنای گله و شکایت بیشترین استفاده را داشته، ردیف ها ساده، مفرد و بیشتر فعلی است. واژه های عربی برعکس واژه های کهن فارسی، بسامد بالایی دارد؛ در سطح ادبی، انواع تشبیه و استعاره، ایهام، تصدیر و تکرار مشخصه سبکی هستند؛ از نظر فکری نیز مضامین عاشقانه، تعلیمی و عرفانی مشهود و متمایز است. نتیجه گیری: بررسی نسخه خطی دیوان مسیحی نشان داد، شاعر در سه حوزه زبانی، ادبی و فکری تحت تاثیر سبک عراقی و با اوزان متنوع، ردیف و قافیه، اشعار خود را موسیقایی و آهنگین کرده است. بسامد بالای واژه های مرتبط با دین مسیحیت از ویژگیهای لغوی و تصویرآفرینی در قالب صورخیال و سایر آرایه های ادبی چون تلمیح، ارسال المثل، ایهام و مضامین رندانه و موضوعات عاشقانه، عارفانه و تعلیمی، از ویژگیهای غالب اشعار مسیحی است.