روانشناسی شخصیت داستانهای جمشید خانیان براساس نظریه اریکسون

زمینه و هدف: یکی از ابعاد مهم در روانشناسی بعد شخصیتی انسانهاست. نظریه پردازان بسیاری در این زمینه مطالعه نموده و نظریات متعددی را ارائه کرده اند. یکی از این نظریه پردازان اریک اریکسون است. به عقیده او شخصیت افراد در مراحل مختلف به طور وسیع و گسترده در تعامل اجتماعی رشد پیدا میکند و انسان در هر مرحله ای از زندگی و شکل‌گیری شخصیت خود، در انباشتی از تلاش فردی، اجتماعی و جهتگیری روانی خاص قرار میگیرد؛ بنابراین نظریه «مراحل هشتگانه زندگی انسان» ترسیم شده است. جمشید خانیان، نمایشنامه نویس، منتقد و پژوهشگر ادبی و داستان‌نویس معاصر حوزه کودک و نوجوان در زمینه شخصیت‌پردازی داستانی بسیار موفق بوده است. به همین دلیل تلاش نویسندگان پژوهش حاضر این است که شخصیتهای داستان کودک و نوجوان جمشید خانیان را بر اساس الگوی اریکسون بررسی و تحلیل نمایند. روش: روش مورد استفاده توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای است. یافته: بررسی اشخاص داستانهای کودک و نوجوان جمشید خانیان ما را با لایه های مختلف نظریه شخصیت اریکسون آشنا میکند. هر هشت مرحله نظریه اریکسون در شخصیتهای داستانهای کودک و نوجوان جمشید خانیان دیده شده است، ولی بیشترین و پربسامدترین مرحله رشد در آثار خانیان، مرحله نوجوانی و بزرگسالی است که احساس مسئولیت؛ احساسات و عواطف تند؛ تمایل به پیروزی و موفقیت؛ خودنمایی و جلب توجه دیگران؛ بحران هویت؛ برقراری روابط بین فردی صمیمی از بارزترین ویژگیهای مرحله نوجوانی و زایندگی و تربیت نسل؛ مورد تایید بودن؛ اهمیت دادن به دیگران و گاه احساس حقارت و ناکارآمدی مهمترین ویژگی بزرگسالی است. بررسی نظریه اریکسون بر اشخاص داستانهای جمشید خانیان ما را با ویژگیهای روحی و روانی و حتی جسمانیِ گروههای مختلف سنی به ویژه کودکان و نوجوانان آشنا میسازند. جمشید خانیان سعی نموده با شخصیت‌پردازی آگاهانه، الگوهای مناسبی را به کودکان و نوجوانان ارائه کند و در ترییت رشد این گروه سنی نقش قابل توجهی ایفا کند. نتیجه گیری: بر اساس نتایج بدست‌آمده هر هشت مرحله نظریه اریکسون در شخصیتهای داستانهای کودک و نوجوان جمشید خانیان دیده میشود و مطالعه داستانهای وی ما را در درک و شناخت بهتر ویژگیها و روحیات اشخاص داستان، به ویژه کودکان و نوجوانان یاری میدهد.