سبک‌شناسی زبانی و فکری دیوان حاجی محمد گیلانی و معرفی نسخه خطی آن

هدف و زمینه: حاجی محمد گیلانی از شاعران قرن دهم و سبک هندیست.وی عرفان را نزد علامه مولانا محمد باقر خراسانی و همچنین ملا حسن گیلانی فرا گرفته و غزلیات او مشحون از مضامین عارفانه-عاشقانه است.هدف از انجام این مقاله بررسی سبک شناسی دیوان حاجی محمد گیلانی و معرفی نسخه خطی منحصر به فرد آن است. روش مطالعه: این پژوهش به صورت توصیفی-تحلیلی صورت گرفته است. یافته ها: طی بررسی سبکی دیوان مشخص گردید که شاعر از اوزان مختلفی برای انتقال مفاهیم عارفانه-عاشقانه بهره جسته است. استفاده از ردیف های فعلی به طور محسوس در اشعار او تکرار می‌شود. در سطح واژگانی استفاده از لغات و اصطلاحات عامیانه دارای بسامد بالایی است.همچنین اشعار او در ترکیب سازی های نو نیز انحراف نسبتا بالایی را نشان می‌دهند.در سطح فکری نیز اشعار عارفانه-عاشقانه دارای بیشترین بسامد هستند. نتیجه گیری: حاجی محمد گیلانی از شاعران سبک هندیست و اشعار او ساده و خالی از تکلف است.به موضوعات عرفانی و عاشقانه بیشتر توجه کرده است و اشعارش در محور عمودی از انسجام نسبتا کمی برخوردار هستند.به ردیف توجه شایانی دارد به گونه ای که نزدیک به 90 درصد اشعارش مردف هستند.