سبک‌شناسی نسخه خطی میرزاباقر حسینی نطنزی

هدف و زمینه: نسخه های خطی سرمایۀ و پشتوانۀ فرهنگی هر ملت است. این گنجینه ها نمایانگر تاریخ علم و ارزشهای هنری در قرون مختلف است. بررسی محتوا و ساختار نسخه های خطی میتواند کمک موثری به شناخت سبک هر دوره و عوامل تاثیرگذار بر آن و شناخت و ترویج دستاوردهای علمی، فرهنگی و فکری اعصار مختلف باشد.یکی از این میراثهای ماندگار، نسخه خطی دیوان اشعار میرزا باقر حسینی نظنزی شاعر دوره صفویه میباشد. او قطعا از شاعران شعیی مذهب است که بارها در اشعارش به مدح و منقبت ائمه اطهار پرداخته است. دیوان وی شامل غزلیات، مثنوی، رباعیات، قطعات و... است.هدف از این پژوهش معرفی نسخه خطی و بررسی ویژگیهای سبک‌شناسانۀ از منظر زبانی، ادبی و فکری است.روش تحقیق:پژوهش پیش رو، مطالعه ای نظری است که به روش کتابخانه ای و شیوۀ توصیفی- تحلیلی انجام شده است. محدوده و جامعه مورد مطالعۀ ما، نسخه خطی دیوان میرزا باقر حسینی که در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است.یافته ها: براساس یافته های این پژوهش، شعر میرزا باقر در مقایسه با دیگرشاعران سبک هندی، دارای نازک خیالیها و مضمون‌سازیهای پیچیده و دیرفهم نیست. زبان شعری او ساده و روان است. از افعال پیشوندی و وجوه کهن فارسی بندرت استفاده کرده است. از کلمات عربی ثقیل و غیررایج در شعر او خبری نیست. همچنین دیوان شاعر برحسب موقعیت زمانی(سبک هندی) مملو از عبارات و اصطلاحات عامیانه است. در بخش صنایع لفظی تکرار و جناس در صدر قرار دارند. اسلوب معادله و تمثیل نیز از بسامد بالایی برخوردارند.او در رباعیات خود به اندیشه خیامی نزدیک شده و به کوتاهی دنیا و اغتنام فرصت اشاره میکند.نتیجه گیری: ردیف در شعر میرزا باقر تنوع بسیاری دارد و از میان آنها ردیف فعلی بسامد بالایی دارد.بحرهای مضارع و هزج و رمل دارای بیشترین فراوانی است. تشبیه و انواع آن ، استعاره و تلمیح در میان صنایع بیانی، در صدر قرار دارند. بنمایۀ غزلیاتش عشق است و تقریبا متناسب با مکتب عراقی است و عاشق چهره نگون بخت و معشوق در اوج بیرحمی است. میرزا باقر شاعر شیعه مذهب است و وصف ائمه اطهار بخصوص حضرت علی زینت بخش اشعار اوست .همچنین مضامین صوفیانه و قلندرانه در اشعارش دیده میشود. او در انواع قالبهای شعری مانند مثنوی، غزل، رباعی و.... شعر سروده است.