تحلیل و بررسی عوامل بازدارندۀ رشد هوش معنوی (sq) در ادبیات عرفانی (با نگاهی به مثنوی معنوی و حدیقۀ سنایی)

زمینه و هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی و تحلیل عوامل بازدارندۀ فرد از ارتقا و رشد هوش معنوی از نظر مولانا و سنایی بر اساس دو اثر مثنوی و منظومۀ حدیقه میباشد. از این رو تلاش شده است تا ابتدا هوش معنوی را بعنوان یک از مهارتهای درونی و متعالی، را جهت یافتن مسائل معنوی و ارزشمند زندگی از نظر اندیشمندان برجستۀ این حوزه بررسی نماییم، سپس موانع هر یک از مولفه ها و گزاره های این نوع از هوش را که به صورت اختصاری با عنوان‌sq ‌ شناخته میشود، از نظرگاه عرفانی مولانا و سنایی تحلیل نماییم. روش پژوهش: پژوهش پیش رو بشیوۀ توصیفی- تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و روش سندکاوی انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل مثنوی معنوی و حدیقۀ سنایی میباشد. جهت دستیابی به اهداف پژوهش، مصادیق و نمونه ها بر اساس مولفه هایی که روانشناسان هوش معنوی از جمله گاردنر، زوهر و مارشال مطرح نموده اند، تحلیل و واکاوی خواهد شد. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش حاکی از آن است که در دو اثر مورد بررسی، مولانا و سنایی عوامل، حجابها و موانعی را که سبب بازدارندگی روح از تعالی و رسیدن به درجات عالی معنویت میشوند در قالب مولفه ها و گزاره های گوناگون مورد توجّه قرار داده و سالک راه طریقت را از به دام افتادن در ورطۀ این حجابها برحذر داشته اند. نتیچۀ پژوهش: نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که مولانا و سنایی همراستا با علم رونشناسی نوین مولفه های هوشمند معنوی از جمله برخورداری از تفکر انتقادی و خلاق، توجّه به امر مقدّس و متعالی، توکل، پرهیز از تقلید، صبر و شکیبایی، بالا بردن آستانۀ تحمّل، توجه به رسالت اجتماعی فرد بعنوان عضوی از جامعه و .. را مدّ نظر داشته اند و برای هر یک از این گزاره ها ،عوامل بازدارنده و حجابهای راه را جهت ارتقا ظرفیت تعالی هوشمند معنوی، بخوبی تحلیل و تبیین نموده اند.