همانندیها و تفاوتهای شیوه‎های داستانپردازی عطار و مولانا

زمینه و هدف: بررسی آثار شاعران و نویسندگان ادبی و عرفانی این سرزمین نشان میدهد که داستان سرایی که روند استفاده از واقعیت و روایت، برای برقراری ارتباط با مخاطبان است به شکل بسیار ظریفی مورد استفاده قرار گرفته است. شیخ عطار و مولانا دو شاعری هستند که در تبیین نکته های عرفانی و ارسال پیامهای خود به کرات از داستانسرایی و توسل به تمثیل سود جسته اند. اما علیرغم تفاوت در دوره زمانی این دو شاعر، نقاط اشتراک و افتراق قابل توجهی در داستانها و حکایت های مشترک آنها ملاحظه میشود که می طلبد تا از نظر ادبی مورد کنکاش قرار گیرد. روش مطالعه: روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی- تحلیلی است که داده های آن از دو مثنوی عطّار ( مصیبت‌نامه، الهی‌نامه) با مثنوی مولانا، طی بیست داستان مشترک از این شاعران، به روش اسنادی و کتابخانه ای و با فیش برداری جمع آوری شده است. یافته ها: در این مطالعه تاثیر پذیری مولانا از عطّار کاملاً آشکار گردید و این نتیجه حاصل گشت که، علیرغم مشابهتهایی از لحاظ، شخصیت داستان، زمان ، مکان اتفاق افتادن و سبک ارایه داستانها، تفاوتهایی نیز از نطر سبک ادبی و شیوه ارایه آنها وجود دارد و از منظرریخت شناسی حکایتهای مولوی و بررسی کنشهای داستانی وی نشان دهنده نظم و ترتیب منطقیتری است که بر حکایات وی حاکم است. لذا از نظر نوآوری، ذهن مولوی در خلق عبارات و مفاهیم جذّابتر میباشد. نتیجه گیری: مبحث داستان‌سرایی و توسّل به تمثیل در ادبیّات فارسی و بالاخص اشعار عطار و مولانا از اهمیّت ویژ‌ه ای برخوردار بوده است که برای انتقال اندیشه ها و تذکّر به مخاطبان خویش این نوع قالب هنری را برگزیده اند. هر چند عطّار در تعیین خط فکری و مشی عرفانی و تعلیم آموزه ها‌ی آن بر مولانا تاثیری شگرف دارد، ولی مولوی در هنر پرورش داستان و نتیجه گیری از آن جایگاهی رفیعتری داشته و علیرغم مشابهتهایی از منظر ساختار و محتوای داستانهای مشترک، تفاوتهای بارزی با داستانهای عطار دارد.