تحلیل اشعار سیمین بهبهانی بر اساس مولفه های شخصیت از دیدگاه نقد روانشناسی کارن هورنای

زمینه و هدف: نقد روانشناسی شخصیت از جمله حیطه های جدید در عرصۀ پژوهشهای ادبی است. یکی از نظریات نوین و تاثیرگذار در نقد ادبی بمنظور تبیین شخصیت، نظریۀ کارن هورنای است. کارن هورنای روانشناس برجستۀ آلمانی میباشد که برخلاف استادش فروید، ریشۀ رفتارهای انسان را نه در سائقه های فیزیولوژیک و مشکلات مادرزادی، بلکه حاصل و برآیند عوامل محیطی و اجتماعی میداند. هورنای با مطرح نمودن نظریۀ «تیپهای شخصیتی سه گانه»، به نقش موثر جامعه و محیط پیرامون بر رفتار آدمی تاکید ورزید. هدف پژوهش پیش ‌رو تحلیل و واکاوی اشعار سیمین بهبهانی، شاعر برجستۀ معاصر، بر مبنای نظریۀ روانشناسی اجتماعی کارن هورنای میباشد. روش مطالعه: روش مطالعه در پژوهش پیش ‌رو توصیفی تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و شیوۀ سندکاوی است. جامعۀ آماری در این مقاله، مجموعه اشعار سیمین بهبهانی میباشد. مصادیق بصورت گزینشی و سامانمند انتخاب شده است و برای رسیدن به اهداف مقاله و به دست آوردن اطلاعات لازم، اشعاری را که از جهات مضمونی با محتوای پژوهش منطبق است، در حدّ گنجایش مقاله، مطرح نموده ایم. یافته ها: طبق یافته های پژوهش به دلیل تجارب تلخ جهان پیرامون، اوضاع و شرایط اجتماعی، تبعیض و نابرابری، جهتگیریهای روحی و روانی روان‌رنجورانه ای را در اشعار سیمین میتوان مشاهده نمود که از دیدگاه هورنای، حاصل اضطراب در دنیای پیرامون شاعر است. نتیجه گیری: اضطراب اساسی در اشعار سیمین بهبهانی سبب شکلگیری هر سه تیپ شخصیتی مهرطلب، عزلت‌طلب و برتری‌طلب شده ‌است. مشکلات اجتماعی، اوضاع سیاسی و فرهنگی، فقر، ناکامیهای فردی، شکست عاطفی همگی از جمله علل و دلایل جهتگیریهای روحی و رفتاری شاعر در قالب سه تیپ شخصیتی یادشده از نظر کارن هورنای میباشد.