آسیب شناسی مقالات علمی-‌پژوهشی در حوزۀ مثنوی‌پژوهی از سال 1380 تا سال 1392

زمینه و هدف: یکی از معیارهای پیشرفت تولید علم در جوامع دانشگاهی، نوشتن مقالۀ علمی-پژوهشی است. انتشار مقالات علمی-پژوهشی در دوره معاصر، فرصتی مناسب برای به اشتراک گذاشتن یافته های پژوهشگران و آگاهی مخاطبان از تازه ترین دستاوردهای علمی است. برغم رشد کمّی انتشار اینگونه مقالات در دهه اخیر، به ارزیابی و نقد آنها توجه کافی نشده است. در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی نیز یکی از زمینه های تحقیق و تفحص، بررسی متون بزرگان عرفان و تصوف مانند حافظ، سنایی، و مولوی است. در این میان مولوی از جمله اشخاصی است که دربارۀ آرا و افکارش، محققان زیادی قلمفرسایی کرده اند و دیدگاههای او را با توجه به آثارش نشان داده اند. از میان آثار مولوی، کتاب مثنوی معنوی او جایگاه ویژه ای در شناساندن افکار مولوی دارد و مقالات فراوانی دربارۀ مثنوی نوشته شده است. هدف این جستار، نقد و بررسی و آسیب شناسی این آثار با توجه به حجم زیاد آنها است. روش مطالعه: در این مقاله 355 مقالۀ علمی-پژوهشی منتشرشده در مورد مثنوی، در نشریات مختلف دانشگاهی و غیردانشگاهی به زبان فارسی از سال 1380 تا 1392، با روش توصیفی-تحلیلی به دو صورت زمان چاپ و موضوع مقالات مورد نقد، بررسی و طبقه بندی قرار گرفته است و نقاط ضعف این مقالات از لحاظ ساختار بررسی شده است. یافته ها: در بسیاری از این مقالات کاستیها و معایبی از قبیل ناهماهنگی عنوان با محتوا، نامتناسب بودن چکیدۀ مقاله، بیتوجهی و یا کم توجهی به پیشینۀ تحقیق، بکارگیری زبان نامناسب، توصیفی و سطحی بودن مقالات، عدم رویکرد به پژوهشهای تحلیلی، تکراری بودن موضوع، و تحمیل معنا به متن وجود دارد. نتیجه گیری: از بررسی آسیبهای ذکرشده، این نتیجه حاصل میشود که علیرغم کمیت زیاد مقالات درباره مثنوی مولوی در بازۀ زمانی 1380 تا 1392، کیفیت این مقالات در وضع چندان مطلوبی نیست و از آنجا که پاره ای از این آسیبها گریبانگیر مقالات چاپ‌شده در مجلاّت دانشگاهی و علمی-پژوهشی نیز هست، امید است با اجرای رویکرد های اصلاحی و دقّت بیشتر مجلاّت در پذیرش و چاپ آثار، مقالات حوزه مثنوی از کیفیت بهتری برخوردار گردند.