بررسی شگردهای طنزپردازی در اشعار طنز اکبر اکسیر

زمینه و هدف: طنز از انواع فرعی ادبیات و زادۀ اعتراض است و آیینه ای است که نظارگان، چهرۀ هر کس جز خود را در آن میبینند. طنز تصویر هنری اجتماع نقیضین است و طنزپردازی در حکایات فارسی سابقه ای دیرینه دارد. اکبر اکسیر یکی از شاعران طنز‌پرداز معاصر است که با نیشتر طنز در صدد اصلاح معایب و رفع کمبود‌های دورۀ معاصر برآمده ‌است. هدف این پژوهش بررسی شگردهای طنزپردازی در اشعار این شاعر است. روش مطالعه: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده ها بصورت تصادفی از میان اشعار اکبر اکسیر انتخاب شده است. یافته ها: یافته ها نشان داد شگردهای اصلی اکسیر برای طنزپردازی عبارتند از: کاربرد صنایع بلاغی (مانند ایهام، پارادوکس، تشبیه، کنایه)، قلب مطلب، غافلگیری، نقیضه سرایی (پارودی)، تشبیه به حیوانات و خودزنی، کاربرد ترکیبات محاوره ای، جابجایی یا وارونه کردن نقشها و موقعیتها. نتیجه‌گیری: بهره بردن از استعاره، تضاد، مراعات‌النظیر، کنایه، تلمیح، تشبیه و جز اینها (نماد، تضمین، مجاز، طنز و تعریض) و به کار گرفتن ضرب‌المثلها، زبان عامیانه و محاوره ای در سطحی وسیع، تتابع اضافات، و گاهی زبان روایی و داستانی بیشترین اساس طنز را در حوزۀ زبانی اشعار اکبر اکسیر نشان داده است. او زمانی شعر را به زبان مردم کوچه و بازار نزدیک میکند و از کلمات بومی و محلّی استفاده میکند و زمانی از کلماتی استفاده میکند که در دسترس عامّه نیست و از همۀ این موارد برای ایجاد طنز زبانی در اشعارش بهره برده است.