بررسی شگردهای ساختاری و محتوایی توصیف در متون تاریخی (مطالعۀ موردی: تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف الحضره)

زمینه و هدف: توصیف را میتوان نوعی کنش زبانی دانست که در هر نوع گفتمانی اعم از ادبی و تاریخی میتواند حضور داشته باشد. ویژگیها و شاخصه های ظاهری و صوری توصیف این امکان را فراهم می‌آورد که بتوان در تحلیل متون تاریخی بخوبی از گزاره های توصیفی بهره گرفت. هدف اصلی این جستار نشان دادن انواع توصیف در نثر مصنوع با تکیه بر نظریۀ توصیف‌شناسی در دو کتاب تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف است. روش مطالعه: این پژوهش گزارشی است از یک پژوهش بنیادی، نظری و اسنادی با روش توصیفی تحلیلی که بر مبنای مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. در این پژوهش کوشش شده است نمونه ها و شواهد کافی از دو اثر تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف مورد بررسی و استناد قرار گیرد. روش پژوهش حاضر با پیروی از شیوۀ ساختارگرایان انجام خواهد شد و نگارندگان تلاش نموده اند در سیطرۀ روشمند این شیوه، از تبعیت صرف دوری نمایند. یافته ها: در تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف با انواع گزاره های توصیفی اعم از توصیفات ضمنی، پنهان، آشکار، صریح و مستقیم و نیز شگردهای بلاغی توصیف مواجه هستیم که نویسندگان از توصیف نه تنها در جهت تزئین، بلکه در جهت هنری ساختن متن و القای مطلب بهره برده برده اند. نتیجه گیری: روایت خاص تاریخ جهانگشا و تاریخ وصّاف‌ از وقایع و حوادث تاریخی، این دو نویسنده را از تاریخ‌نگار به ادیبی هنرمند بدل نموده است. این دو نویسنده (مورّخ) با بهره گیری از توصیف بعنوان مولفه ای سبکی در قالب توصیفات ساختاری (کوتاه، مفصل و طولانی، ضمنی، صریح، آشکار) و نیز توجه به جنبه های بلاغی تصویر، توانسته اند گزاره های روایت تاریخی را از روایتگری محض خارج ساخته و جنبه های هنری و ادبی آن را به کمک توصیف افزایش دهند.

examining the structural and content methods of description in historical texts (case study: tarikh jahangosha and tarikh vassaf al-hazrah)

background and objectives: description is kind of linguistic action that can be present in any kind of discourse, whether literary or historical. the appearance and formal features and characteristics of the description provide the possibility to make good use of descriptive statements in the analysis of historical texts. the main purpose of this essay is to show the types of description in artificial prose based on the theory of description in the two books tarikh jahangosha and tarikh vassaf.methodology: in this research, it has been tried to examine and cite enough examples and evidences from the two works of tarikh jahangosha and tarikh vassaf. the method of the present research will be done by following the method of structuralisms and the authors have tried to avoid mere compliance in the methodical control of this method.findings: the result of this research shows that in jahangosha history and vassaf history, we are faced with a variety of descriptive statements that the authors have used description not only for decoration but also to make the text artistic and to induce content.conclusion: the results of the research show that the special narration of jahangosha's history and vassaf history of historical events have changed these two authors status from historians to literary artists. by using description as a stylistic component in the form of structural descriptions (short, detailed and long, implicit, explicit, obvious) and also paying attention to the rhetorical aspects of the image, these two writers (historians)have been able to remove the propositions of the historical narrative from pure narration and artistic aspects. and increase its literature with the help of description.