فرم و فرم‌ گریزی در غزل پست ‌مدرن فارسی

زمینه و هدف: فرم نظم و شکلی است که در بیان محتوای اثر ادبی و هنری به کار میرود. فرم‌ گریزی در شعر، فاصله ‌گرفتن از جلوه ها و اصول نظم و برهم‌ زدن و گسیختن بافت و معنای شعر است. هدف پژوهش حاضر این است که مولفه های فرم‌گریزی را در غزل پست‌مدرن بررسی و معرفی کند. روش مطالعه: برای شناخت پیوند ادبیات در عصرهای گوناگون و میزان تغییرپذیری و تولید انواع قالبها و ناهنجاریهای ادبی، این مطالعه با روش تحلیلی و مقایسه ای انجام شده است. جستار حاضر با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، غزلیات پست‎مدرن شاعران محمدسعید میرزایی، سیدمهدی موسوی، آزاده بشارتی، وحید نجفی، بهمن انصاری، اصغر معصومی، فاطمه اختصاری و الهام میزبان را بطور موردی بررسی نموده است. یافته ها: در بخش زبانی و ادبی نشانه‏های غزل پست‌مدرنیسم در اشعار بشارتی، نجفی، میرزایی، موسوی، اختصاری، انصاری، و میزبان بصورت دستکاری ردیف و قافیۀ غزل، بکارگیری کلمات خودساخته، نامفهوم و بیگانه، تصویرسازیهای عجیب و بدیع، بیان تخیل و خواستۀ شاعر، انحراف از قواعد نحوی، آوایی و نوشتاری و دستور زبان فارسی است. نتیجه گیری: شاخصترین شگردهای فرم‌گریزی در غزل پست‌مدرن گسیختگیهای آوایی و زبانی، گسیختگیهای تصویری، زبان‏پریشی، شکستن مرز میان حقیقت و وهم، تغییر ناهنجار قافیه و ردیف و نحو همراه با نوآوری هستند که برای مبارزه با سنت و بیانِ بهتر و راحتتر مقصود و معنی ذهنی به کار گرفته میشوند.

form and form avoidance in persian postmodern ghazal

background and objectives: form is the form of order used to express the content of literary and artistic works. absence of form in poetry is distancing from the effects and principles of order and disrupting and breaking the texture and meaning of the poem. the aim of the research is to investigate and introduce the components of form avoidance in postmodern sonnets with a descriptive-analytical method.methodology: in order to understand the connection of literature in different eras and the degree of changeability and production of various forms and literary anomalies, this study has been carried out with an analytical and comparative method. the present essay, using the descriptive-analytical method and using library studies, has analyzed the postmodern lyric poetry of the following poets: mohammad sa’eed mirzaei, seyyed mehdi mousavi, azadeh besharti, vahid najafi, bahman ansari, fatemeh ekhtesari, asqar ma’soumi and elham mizban.findings: in the linguistic and literary part, the signs of postmodernism in the poems of besharti, najafi, mirzaei, mousavi, ekhtasari, ansari and mizban in the form of manipulation of the lines and rhymes of the ghazal, the use of self-made, unintelligible words, alien, strange and original imagery, expressing the imagination and desire of the poet in the sentences of the sonnet, deviation from the rules of syntax, phonetics and writing and grammar of the persian language.conclusion: in this research, these results have been obtained that the most significant methods of form avoidance in postmodern sonnets are phonetic and linguistic breaks, visual breaks, tongue twisters, breaking the border between truth and illusion, abnormal change of rhyme, row and syntax along with innovation and there are changes that are used to fight against the tradition and to express better and more easily the intention and mental meaning.