ایجاز نحوی در شاهنامه با بررسی جملات مرکب در جلد اول (مطالعۀ موردی: ناهمپایگی کانونی همراه با افزوده)

هدف و زمینه: جمله بزرگترین واحد زبانی در ساختمان زبان فارسی است که در راس کلمه و گروه قرار میگیرد. در این مقاله با توجه به بخش نحوی نظریۀ نقش و ارجاع، جملات مرکب در جلد اول شاهنامه بررسی میشود و به این پرسشها پاسخ خواهد داد که آیا با بررسی جملات مرکب در شاهنامه میتوان ایجاز شاهنامه را ثابت کرد؟ ساختمان جملات مرکّب در بخش ناهمپایگی کانونی همراه با افزوده، از چه الگویی پیروی میکند؟ روش مطالعه: این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. در این مقاله ابتدا از طریق محاسبۀ جدول مورگان، حجم نمونه در جلد اول تعیین شد، سپس ابیات بصورت جداگانه در جدول مورگان قرار گرفت و قلمرو پژوهش به دست آمد. یافته ها: جملات مرکب شاهنامه در سطح نحوی به ترتیب بسامد از سه الگو بهره برده ‌است: الف) جملۀ پیرو در مصراع اول و پایه در مصراع دوم، ب) جملات پایه و پیرو در یک مصراع، ج) جملات پیرو در مصراع دوم و پایه در مصراع اول. نتیجه گیری: در جلد اول، 225 بیت شامل جملات مرکب است و از این میان،20 بیت به ناهمپایگی کانونی همراه با افزوده اختصاص دارد. در جملات مرکبی که عدم توصیف مشاهده میشود، اطناب جایگاهی ندارد و با وجود حذفهای اجزای جمله به قرینه، میتوان به حضور پررنگ ایجاز در این جملات پی برد. با توجه ‌به کاربرد جملات مرکب در یک بیت و عدم گسترش جمله به بیت یا ابیات بعد، ساختمان زبانی شاهنامه دارای ایجاز ساختاری در نحو کلام است که ایجاز به روش حذف بیشترین بسامد را دارد.

syntactic brevity in the shahnameh, a review of compound sentences in the first volume (case study: focal disequilibrium with addition)

background and objectives: the sentence is the largest linguistic unit in the structure of the persian language, which is placed at the head of the word and group. in this article, according to the syntactic part of the role and reference theory, the compound sentences in the first volume of the shahnameh are examined and it will answer these questions: can it be possible to prove the brevity of the shahnameh by examining the compound sentences in the shahnameh? what pattern does the structure of compound sentences follow in the section of focal inconsistency with addition?methodology: this article is done with descriptive-analytical method. in this article, first by calculating the morgan table, the sample size was determined in the first volume, then the verses were placed separately in the morgan table and the scope of the research was obtained.findings: the compound sentences of the shahnameh have used three patterns in order of frequency: a) follower sentence in the first stanza and base sentence in the second stanza, b) base and follower sentences in the same stanza, c) follower sentences in the second stanza. and the base in the first stanza.conclusion: in the first volume, 225 bits contain compound sentences and 20 bits are dedicated to focal inconsistency with addition. in compound sentences where there is no description, there is no place for atnaab, and despite the omission of sentence components, you can see the strong presence of conciseness in these sentences. due to the use of compound sentences in one verse and the lack of extension of the sentence to the next verse or verses, the linguistic structure of the shahnameh has structural brevity in the syntax of words, which brevity is the most frequent method of elimination.