تبیین و تحلیل جایگاه اجتماعی زنان در شهنشاهنامۀ تبریزی و تطبیق آن با شاهنامۀ فردوسی

زمینه و هدف: زنان بعنوان نیمه ای از پیکره بشریت، یکی از مهمترین مولفه های اجتماعی به شمار میروند که این امر از دیرباز مورد توجه بوده است. در این راستا منظومهحماسی شاهنامۀ فردوسی بعنوان اثری برآمده از میراث فرهنگی، تاریخی و اجتماعی ایران بسیار حائز اهمیت است. غنای این اثر و اهمیت آن به حدی است که منظومه های حماسی و تاریخی بسیاری به تقلید از آن نوشته شده است. شهنشاهنامۀ تبریزی نمونه ای از این موارد است. بررسی مقوله نگرش به زن و جایگاه وی در این دو حماسه نه تنها موقعیت و منزلت زنان در ایران باستان را مشخص میکند، بلکه نوع نگرش به زن در اجتماع از دوران حیات فردوسی تا پایان حکومت مغولان را نیز روشن میسازد. نگارندگان میکوشند جایگاه و نقش زن را در این دو اثر مهم بررسی و مقایسه نمایند. روش مطالعه: این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها: اگرچه در شهنشاهنامۀ تبریزی الفاظ و عبارات منفی درخصوص زنان به چشم نمیخورد، نگاه جنسیتی به زن و بهره گیری از زنان برای کامجویی، از شان و منزلت زنان دوران ایلخانی میکاهد و زنان را فرو دست می انگارد و در حیطۀ خردمندی، فداکاری، وفاداری و فرمانروایی جایگاه و نقشهای فرعی برای ایشان قائل است. اما با وجود اینکه در شاهنامه اندک ابیات منفی درخصوص زنان به چشم میخورد، آنان نقشهای مهمتری در خلال داستانها بر عهده دارند و بیشتر مورد توجه واقع شده اند. نتیجه گیری: زنان در شاهنامۀ فردوسی از جایگاه مناسبتری نسبت به زنان در شهنشاهنامه برخوردارند.

explaining and analyzing the social position of women in tabrizi's shahanshahnameh and comparing it with ferdowsi's shahnameh

background and objectives: women, as half of the human body, are considered one of the most important social components, which has been of interest for a long time. in this regard, the epic system of ferdowsi's shahnameh is very important as a work emerging from iran's cultural, historical and social heritage. the richness of this work and its importance are so great that many epic and historical poems have been written in imitation of it. tabrizi shahanshahnameh is an example of these cases. examining the category of attitude towards women and her position in these two epics not only defines the position and dignity of women in ancient iran, but also clarifies the attitude towards women in society from ferdowsi's lifetime to the end of the mongol rule. the authors try to compare the position and role of women in these two important works.methodology: this research was carried out by descriptive analytical method and using library studies.findings: although there are no negative words and phrases about women in tabrizi's shahanshahnameh, the gendered view of women and the use of women for sexual desire diminishes the dignity of women in the ilkhanid period and makes women inferior and in the area wisdom, dedication, loyalty and rulership are assigned secondary roles for them. however, even though there are few negative verses about women in the shahnameh, they play more important roles in the stories and have received more attention.conclusion: women in ferdowsi's shahnameh have a more suitable position than women in shahanshahnameh.