بررسی بسامد و نوع مکان در روایتها‌ی عامیانۀ‌ آذربایجانی بر اساس رویکرد نشانه معناشناسی مکتب پاریس

زمینه و هدف: روایت در قالب مکان رخ میدهد و روایت و مکان دو مفهوم درهم‌تنیده هستند. از آنجا که مکان باعث شفاف‌سازی معنایی حضور عوامل گفتمانی، تفسیر بهتر و روشن از فضای روایی، درک واضحتر و عمیقتر از رفتار و کنش عناصر روایی و در نهایت استعلای معنا در روایت میشود، دارای کارکردی گفتمانی است و از اهمیت ویژه ای برخوردار است. روش مطالعه: مقالۀ حاضر میکوشد با رویکرد نشانه-معناشناسی مکتب پاریس و با استفاده از روش استقرایی، به مسئلۀ اصلی این پژوهش که بررسی نوع، میزان و بسامد حضور مکان در گفتمان روایی روایتهای عامیانۀ آذربایجان است، بپردازد. روایتهای منتخب این مقاله شامل روایتهای ماهی‌سیاه کوچولو، کچل‌مم‌سیاه، کوراوغلو، روایت یک هلو هزار هلو و پسرک لبوفروش میباشد. یافته ها: اکثر مکانها در روایتهای عامیانۀ آذربایجانی دارای ویژگی مکان‌بودگی پیوستاری، عینی و مستقیم بودن هستند. از میان مکانهای سه گانه، «مبدا» کمترین بسامد را دارد و بطور تقریباً برابر از «مکان ثابت» و «مقصد» استفاده شده است؛ بطوری‌که تفاوت معناداری بین آنها نیست. نتیجه گیری: رویکرد غالب در این روایتها‌ استفادۀ حداکثری از مکان عینی نسبت به مکان انتزاعی است. همچنین مکانهای پیوستاری بالاترین درصد حضور را در این مجموعه دارند؛ این در حالی است که مکانهای استعاری تنها هفت درصد کل را در بر میگیرند که نشانگر کاربرد صریح و غیراستعاری در متن روایی و دور بودن آن از ادبیات در روایتهای مورد بررسی است. 15 درصد مکانهای به کاررفته در این روایتها از نوع استعلایی است که نشان میدهد مکان در اندیشه و تفکر کنشگر جاری بوده است. سایر مکانهای به کاررفته مثل مکانهای مارپیچی یا شبکه ای آمار ‌بشدت محدودی دارند. باید خاطرنشان کرد که تا کنون چنین بررسی جامع و گسترده ای با چنین پیکرۀ مبسوط و مفصلی از مکان نه تنها در روایتهای عامیانۀ آذربایجانی انجام نشده بود، بلکه در سایر ادبیات موجود هم انجام نشده است و این یکی از نقاط متمایز کار حاضر با سایر پژوهشهاست.

the study of frequency and type of place in azerbaijani folk narratives based on the semiotic approach of the paris school

background and objectives: narration mostly occurs in the form of place, so narrative and place are two integrated concepts. place has an important discourse function because it causes semantic clarity of discourse factors, better and clearer interpretation of the narrative space, deeper understanding of the behavior and action of narrative elements, and finally the transcendence of meaning in the narrative. methodology: the present article tries to use an inductive method to study the type, extent and frequency of different places in the narrative discourse of azerbaijani folk narratives, based on the semiotic approach of the paris school. the selected narrations are mahi siyahe koochooloo, kachal mam siyah, koroghloo, pesarake labuforush, and yek holoo hezar holoo. findings: findings indicate that most places in azerbaijani folklore have features of continuous placeless, objectivity and directness. among the triple places, the “source” has the lowest frequency and the “destination” and “fixed place” are almost equal and there is no significant difference between them. conclusion: the predominant approach in these narratives is maximal use of concrete place compared to abstract place. continuous places also have the highest percentage of presence. however, metaphorical places have only 7% of the total, which indicates the explicit and non-metaphorical use of the narrative text and its distance from the literature. 15% of the places used in these narrations are of the transcendental type, which shows the place in the thought of the actors. other used places, such as “spiral” or “network” locations, are very limited. it should be noted that so far such a comprehensive study of place has not been done not only in azerbaijani folklore, but also in other existing literature, and this is one of the distinguishing points of the present work from other studies.