مضامین و نحوۀ بیان اندیشۀ دینی در اشعار کودک و نوجوان پس از انقلاب اسلامی

زمینه و هدف: اشعار کودک و نوجوان دارای مضامین گسترده ای است که از آن میان، مضامین دینی به علت حساسیت تربیت دینی در دوران کودکی، توسط شاعران کودک و نوجوان -خصوصاً پس از انقلاب- بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله، به بررسی مضامین و نحوۀ بیان اندیشه های دینی در اشعار پنج شاعر شاخص کودک و نوجوان پس از انقلاب اسلامی (جعفر ابراهیمی، مصطفی رحماندوست، افسانه شعبان نژاد، اسدالله شعبانی و شکوه قاسم نیا) پرداخته میشود. روش مطالعه: این مقاله بر اساس مطالعات کتابخانه ای و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها: ﺷﻌﺮ دﻳﻨﻲ ﻛﻮدک و ﻧﻮﺟﻮان ﭘﺲ از ﭘﻴﺮوزی اﻧﻘﻼب اﺳﻼﻣﻲ، رﺷﺪ ﻛﻤّﻲ و ﻛﻴﻔﻲ ﭼﺸﻤﮕﻴﺮی ﭘﻴﺪا ﻛﺮد و ﺷﺎﻋﺮان ﺑﻪ ﻣﻮﺿﻮعات جدید دﻳﻨﻲ ﻣانند ﻗﺮآن، ﻧﻤﺎز، روزه، ﻣﺪح و مرثیۀ ائمه اطهار ﭘﺮداﺧﺘﻨﺪ. نتیجه گیری: شاعران کودک این دوره در انتقال مفاهیم دینی از روشهای غیرمستقیمی مانند دعا از زبان حیوانات، خاطره گویی، شیوۀ پرسش و پاسخ، گفتگو، چیستان، داستانهای دینی و داستان از زبان حیوانات استفاده کرده اند. از منظر بسامد، مفهوم خدا از مضامین پرکاربرد اشعار کودک و نوجوان ایران است و شاعران سعی میکنند با استفاده از شگردهایی خاص مانند بیان آفریده ها (خصوصاً طبیعت) و نعمتها و صفات الهی، پاسخی برای سوالات بی‌پایان کودکان در زمینۀ خداشناسی بیابند. شاعران کودک علاوه ‌بر این مضمون، مضامین دینی بسیاری مانند حمد و ستایش خداوند، و اعمال عبادی را با طبیعت و عناصر آن پیوند میدهند تا از طریق آموزش غیرمستقیم و استفاده از عنصر طبیعت، که کودکان شناخت کافی از آن دارند، میزان تاثیرپذیری کودکان از این مفاهیم را بیشتر کنند.

themes and expressions of religious thought in the poems of children and adolescents

background and objectives: the poems of children and adolescents have a wide range of themes, among which, religious themes due to the sensitivity of religious education in childhood, have been given more attention by poets of children and adolescents, especially after the revolution. in this article, the themes and the way of expressing religious ideas in the poems of children and adolescents are examined.methodology: this article is based on library studies and has been done in a descriptive-analytical manner.findings: after the victory of the islamic revolution, the religious poetry of children and teenagers experienced a remarkable quantitative and qualitative growth, and poets addressed new religious topics such as the qur'an, prayer, fasting, praise and lamentation of the imams.conclusion: in conveying religious concepts, poets have used indirect methods such as prayer in the language of animals, reminiscence, question and answer method, conversation, riddles, religious stories and stories in the language of animals. from the perspective of frequency, the concept of god is one of the most widely used themes in iranian children and adolescents' poems. in addition to this theme, child poets combine many religious themes such as praise of god, acts of worship, etc. with nature and its elements in order to be effective through indirect education and the use of the element of nature that children are well acquainted with. increase these concepts on children.