بررسی مولفه های مثبت اندیشی در غزلیات صائب تبریزی بر مبنای نظریۀ مثبت نگر مارتین سلیگمن

زمینه و هدف: روانشناسی مثبتگرا یکی از جدیدترین گرایشهای علم روانشناسی است که با تمرکز بر استعدادها و توانمندیها و ارزشهای منحصربفرد انسانی، به دنبال ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی است و با شناخت و طبقه بندی قابلیتها و فضیلتها و کشف زوایای پنهان وجودی انسان، او را در بهره گیری از نیروهای نهفتۀ درون و برون یاری میکند. روانشناسی مثبتگرا مفاهیمی همچون خرد، عشق، مهرورزی و نوع‌دوستی، شادکامی، بردباری، خوشبینی، و امید را در بر میگیرد و در تثبیت و تعمیم آنها میکوشد. ادبیات فارسی نیز همواره مفاهیمی از این دست را در خود پرورانده و ارائه داده است. صائب تبریزی یکی از شاعرانی است که در آثار خود به این موضوعات نیز پرداخته است. بر این اساس هدف این پژوهش بررسی مولفه های روانشناسی مثبت‌نگر و همسویی آنها در غزلیات صائب تبریزی با هدف ادغام آرای روانشناسی نوین با نظریّات روانشناسی اصیل موجود در فرهنگ خودی است. روش مطالعه: این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی و ارائۀ نمودار دایره ای انجام گرفته است. در راستای هدف پژوهش، به بررسی غزلیات شش جلدی صائب تبریزی به تصحیح محمد قهرمان (1364)، انتشارات علمی و فرهنگی پرداخته شده است. یافته ها: در پایان بررسی غزلیات صائب و شرح و تفاسیر آن و تبیین مولفه های روانشناسی مثبت‌نگر، مضامینی که دقیقاً با این مولفه ها همخوانی دارند، تحلیل شده و مشخص گشت میان مفاهیم روانشناسی مثبت‌نگر سلیگمن و این مفاهیم در غزلیات صائب تا حدّ زیادی همسویی وجود دارد. بسامد این فضیلتهای ششگانه در اندیشه و کلام او بترتیب عبارتند از: انسانیت (33 درصد)، تعالی و معنویت (20 درصد)، عدالت (15 درصد)، شجاعت (12 درصد)، خرد و دانش (10 درصد)، و میانه روی (10 درصد). نتیجه گیری: براساس یافته های پژوهش حاضر میتوان نتیجه گرفت آنچه امروزه اندیشمندان غرب تحت عنوان روانشناسی مثبتگرا ارائه کرده اند، در آثار ادبی ایران زمین، از جمله غزلیات صائب تبریزی، با شواهدی دلکشتر و زیباتر دیده میشود، که با انسجام و استفادۀ روزمره از مفاهیم آن اشعار میتوان، بصورت کاربردی از آثار روحی و روانی آن بهره مند شد. در واقع نتایج به دست‌آمده نشان میدهد بسیاری از دانشهای مدرن که ریشۀ آنها در تمدن نوپای غرب جستجو میشود، قرنها پیش در گنجینۀ فرهنگ اسلامی- ایرانی موجود بوده است.

investigating positive thinking components in sa’eb tabrizi's sonnets based on martin seligman's positivist theory

background and objectives: positive psychology is one of the newest trends in psychology, which by focusing on unique human talents, abilities and values, seeks to promote health and improve the quality of life, and by recognizing and classifying capabilities and virtues and discovering the hidden corners of human existence. it helps him in using the hidden forces inside and outside. positive psychology includes concepts such as wisdom, love, kindness and altruism, happiness, tolerance, optimism, and hope and tries to consolidate and generalize them. persian literature has always cultivated and presented such concepts. sa’eb tabrizi is one of the poets who also addressed these issues in his works. based on this, the aim of this research is to investigate the components of positive psychology and their alignment in saeb tabrizi's lyrical poetry with the aim of integrating modern psychological opinions with authentic psychological theories existing in khodi culture.methodology: this research was carried out with a descriptive-analytical method and presentation of a pie chart. in line with the purpose of the research, the six-volume sonnets of saeb tabrizi edited by mohammad qahraman (1985), scientific and cultural publications have been examined.findings: at the end of the review of saeb's sonnets and their descriptions and interpretations and the explanation of the components of positive psychology, the themes that are exactly consistent with these components were analyzed and it was determined between the concepts of seligman's positive psychology and these concepts in saeb's sonnets to a great extent. there is alignment. the frequency of these six virtues in his thoughts and words are: humanity (33 percent), excellence and spirituality (20 percent), justice (15 percent), courage (12 percent), wisdom and knowledge (10 percent), and moderation (10 percent).conclusion: based on the findings of the present research, it can be concluded that what western thinkers have presented today under the title of positive psychology, can be seen in the literary works of iran, including saeb tabrizi's sonnets, with more attractive and beautiful evidence, which is with the coherence and daily use of the concepts of those poems can be used to benefit from its spiritual and psychological effects. in fact, the obtained results show that many modern knowledge whose roots are sought in the nascent civilization of the west, were present centuries ago in the treasure of islamic-iranian culture.