بررسی سبک فکری مشترک در تجربۀ خلع بدن در متون عرفانی

زمینه و هدف: خلع بدن (خروج روح از بدن) از موضوعهای مهم در عرفان اسلامی است که عرفا با اعتقاد به تجرد روح، درمورد آن بحث کرده اند. در این مقاله با هدف بررسی سبک فکری مشترک عرفا در اعتقاد به خلع بدن، تعابیر و تمثیلهای خلع بدن، شرایط، ملزومات و مصداقهای آن در متون نظم و نثر عرفانی بررسی شده است. روش مطالعه: گردآوری اطلاعات به روش فیشبرداری با بررسی کلی متون عرفانی بصورت کتابخانه ای انجام گرفته و نگارش مقاله به شیوۀ توصیفی تحلیلی با انتخاب نمونه هایی از آثار برجستۀ متون عرفانی است. یافته ها: اعتقاد به خلع بدن در آثار عرفانی وجود دارد. عارفان معتقدند برخی اولیاء به درجه ای از سلوک میرسند که بدن برای آنها همانند لباس میشود و روح میتواند آن را بیرون بیاورد؛ همچنین تعبیر مرغ و قفس را تکرار کرده اند که روح همانند پرنده از قفس تن رها میشود. عشق خداوندی، ریاضت، ترک تعلقات مادی، زهد و تزکیه نفس از شرایط و ملزومات خلع بدن است. خلع بدن با مرگ ارادی متفاوت است، اما اولیایی که به مرگ ارادی رسیده اند راحتتر به خلع بدن نایل میشوند. کرامت عارفان مصداقی از خلع بدن است که در متون عرفانی تکرار شده است. نتیجه گیری: گذشتن از جسم در عرفان اسلامی، اندیشۀ عمومی و سبک فکری مشترک عارفان در دوره های مختلف بوده است. تلاش پیوستۀ آنها در آشنایی روح با عالم علوی است که با هبوط به جهان مادی گرفتار شده و در تقابل با جسم قرار گرفته است؛ حال آنکه روح متعلق به این جهان و جسم نیست و ازآنجاکه تعلق به جهان دیگر دارد و مجرد است، گاه برای اتصال به عالم علوی یا مکاشفه، کرامت و تجربۀ عارفانه از بدن مخلوع میشود.

investigating the common intellectual style in the experience of out of body in mystical texts

background and objectives: out of body (departure of the soul from thebody) is one of the important issues in islamic mysticism that mystics have discussed with the belief in the incorporeity. in this article, with the aim ofexamining the common intellectual style of mystics in believing the out of body,the interpretations and allegories of out of body, its conditions, requirementsand examples in the texts of mystical order and prose have been studied.methodology: data collection was done by note-taking method with ageneral review of mystical texts in a library and the article was written in adescriptive manner by selecting a sample of outstanding works of mysticaltexts.findings: there is a belief in the out of body in mystical works. mystics believethat some saints reach a level of behavior where the body becomes like agarment for them and the soul can bring it out. they have also repeated theinterpretation of the bird and the cage that the soul is released from the cageof the body like a bird. god's love, austerity, abandonment of materialbelongings, asceticism and self-cultivation are the conditions and necessities ofout of body. out of body is different from voluntary death, but the mystic whohave reached voluntary death are easier to out of body. the dignity of mysticsis an example of out of body that is repeated in mystical texts.conclusion: out of body in islamic mysticism has been a common thoughtand common thought style of mystics in different periods. their constant effortis to acquaint the soul with the alawite world, which is caught by the descentinto the material world and is in opposition to the body. because he belongs toanother world and is single, sometimes the human soul leaves the body to connect with the alawite world or revelation, dignity and mystical experience.