هنر توصیف در کوشنامۀ ایرانشاه بن ابی ‌الخیر

زمینه و هدف: وصف ابزاری است که خالق اثر برای برجسته سازی در کلام بکار میبرد. در ادبیات، وصف نوعی تمهید زبانی با رویکرد بلاغی از سوی گوینده برای تجسم و عینیت بخشیدن به نوعی تجربه و گاه مکاشفۀ گوینده از مواجهه با جهان پیرامون و جهان درون اوست. از ابتدای شعر فارسی تاکنون شاعران برجسته به شیوه های گوناگون و برای مقاصد مختلف و به میزان متفاوت در همۀ انواع ادبی (حماسی، غنایی، تعلیمی و نمایشی) از ابزار وصف استفاده کرده اند. در این پژوهش انواع وصف و شگردهای آن در منظومۀ «کوشنامه» از ایرانشاه بن ابی‌الخیر (قرن ششم) مورد بررسی قرار میگیرد. روش مطالعه: این پژوهش به شیوۀ توصیفی - تحلیلی انجام شده است. شیوۀ گردآوری اطلاعات نیز کتابخانه ای است. یافته‌ها: مهمترین توصیفات این منظومه در دو دستۀ کلی توصیفات حماسی و غنایی جای میگیرد. بیشترین امکان زبانی که ایرانشاه در توصیفات از آن بهره گرفته است، نخست «جناس» و سپس «ترکیبات اضافی و وصفی» است. در زمینۀ امکانات بیانی، تشبیه و سپس پربسامدترین آرایه در اثر اوست. فنون بلاغی در کوشنامه معمولاً دارای تازگی و نوآوری نیستند؛ ظاهراً بیشترین همت ایرانشاه صرف روایت روشن و واضح داستان بوده است. این امر البته از صلابت و شکوه توصیفات و زبان این اثر نکاسته است و میتوان آن را دارای ویژگیهای لازم یک اثر حماسی موفق دانست. نتیجه‌گیری: ایرانشاه سعی کرده در تمامی توصیفات خود از عناصر و بنمایه های حماسی استفاده کند تا از رنگ وبوی حماسی اثرش کاسته نشود؛ حتی آنجا که به ستایش حضرت محمد (ص) میپردازد. در واقع میتوان گفت عنصر اصلی توصیفات کوشنامه، حماسی است. اشخاص، جانوران، اشیا، اماکن، طبیعت، و مفاهیم انتزاعی از مواردی هستند که در این منظومه مورد وصف قرار گرفته اند. بیشترین توصیفات مربوط به گروه نخست یعنی اشخاص و انسانها است؛ چراکه این منظومه حماسه ای انسانی است. همچنین توصیف طلوع و غروب خورشید پرتکرارترین توصیفات ایرانشاه در حوزۀ طبیعت در این اثر است.

the art of description in the kushnameh of iranshah ibn abi al-khair

background and objectives: description is a tool that the creator of the work uses to highlight in words. in literature, the description is a kind oflinguistic preparation with a rhetorical approach by the speaker to visualize andobjectify a kind of experience and sometimes the speaker reveals his encounterwith the world around him and the world inside him. from the beginning ofpersian poetry until now, prominent poets have used description tools indifferent ways and for different purposes and to different extent in all types ofliterature (epic, lyrical, didactic and dramatic). in this research, the types ofdescriptions and its techniques in the epopee of kushanameh by iranshah ibnabi al-khair (sixth century) are examined.methodology: this research was conducted in a descriptive-analyticalmanner. the method of collecting information is also library.findings: the most important descriptions of this epopee fall into two generalcategories of epic and lyrical descriptions. most of the language possibilitiesthat iranshah has used in his descriptions are first puns and then additionaland descriptive compounds. in terms of expressive possibilities, he comparesthe most frequent array. the metaphors, metaphors, allusions, and otherrhetorical techniques in the pamphlet are usually not new or innovative.apparently, iranshah's greatest effort has been to narrate the story clearly.this, of course, has not diminished the strength and glory of the descriptionsand language of this work, and it can be considered as having the necessarycharacteristics of a successful epic work.conclusion: iranshah has tried to use epic elements and motifs in all hisdescriptions so as not to diminish the epic color of his work. in fact, it can besaid that the main element of kushnameh's descriptions is epic. people,animals, objects, places, nature, and abstract concepts are some of the thingsdescribed in this system. most descriptions are related to the first group,people and human beings; because this is an epopee of human epics. also, thedescription of sunrise and sunset is the most frequent description of iranshah in the field of nature in this work.