تاثیر مکتب رئالیسم سوسیالیستی روسی بر سطح فکری رمانهای فارسی

زمینه و هدف: کشور روسیه در جریان برخوردهای تاریخی و فرهنگی خود با ایران توانست با خلق و صدور مکتب رئالیسم سوسیالیستی تاثیر شگرف و بایسته ای بر سطح فکری نویسندگان ایرانی بگذارد. در واقع از پس پی ریزی شیوۀ جدید در روسیه و برجسته شدن نقش ایدئولوژیک هنر، حضور و وفور انگاره های فکری حزبی، خاصه پس از برگزاری اولین همایش نویسندگان ایران در تیر 1325 ش. نه تنها سبب تاثیرپذیری نویسندگان ایرانی از آن انگاره ها و بتبع نگارش رمانهای حزبی شد، بلکه در برخی برهه ها (خاصه دهه های چهل و پنجاه) مضمونهای اصلی آثار برجستۀ کشور، برگرفته از آرمانها و شعارهای این جریان بود. روش مطالعه: مقالۀ حاضر بر مبنای روش تحقیق توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از ابزارهای کتابخانه ای نوشته شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل هشت رمان، چهار رمان روسی: مادر از گورکی، چگونه فولاد آبدیده شد؟ از استراوسکی، سیل آهن از سرافیموویچ، و شکست از فادیف، و چهار رمان فارسی: چشمهایش از علوی، دختر رعیت از اعتمادزاده، شوهر آهوخانم از علی محمّد افغانی، و همسایه ها از احمد محمود میشود. یافته ها: مهمترین مولفه های فکری و انگاره های رئالیسم سوسیالیستی موجود در رمانهای روسی و ایرانی عبارتند از: «حزبی نویسی»، «مردمگرایی و توجّه به تودۀ محروم»، «ارائۀ تصویری خوشبینانه در اثر»، «تیپ سازی»، «تحوّل شخصیتها»، «دین گریزی»، «نمایش ریشۀ مادی پدیده ها» و «رئالیسم». نتیجه گیری: رمانهای ایرانی تاثیر بسزا و انکارناشدنی از رمانهای روسی پذیرفته اند که در ذیل مکتب رئالیسم سوسیالیستی نوشته شده اند. در واقع نویسندگان ایرانی بعنوان روشنفکرانی کارا، روشنگر و جهتدار در اندیشه های سیاسی، با بکارگیری تفکّرات حزبی نویسندگان روس در رمانهای خود، ضمن خلق آثاری مشابه، انگاره های آرمانی و انقلابی را وارد جامعه میکنند؛ انگاره هایی که تا پیش از آن در سپهر فکری ادبیات فارسی مطرح نبود. بااین حال باید ذکر کرد همسانیهای فکری نویسندگان روسی و ایرانی کاملاً یکسان نیست و نویسندگان ایرانی علیرغم تاثیرپذیری، با عنایت به شرایط متفاوت جغرافیایی و فرهنگی، تغییرات محسوسی را اعمال کرده اند.

the influence of the russian school of socialist realism on the intellectual level of persian novels

background and objectives: during its historical and cultural relations with iran, russia was able to have a tremendous and necessary impact on the intellectuallevel of iranian writers by creating and exporting the school of socialist realism. infact, after the establishment of the new style in russia and the emergence of theideological role of art, the presence and abundance of party ideologies, especiallyafter the first conference of iranian writers in july ١٣٢٥. not only was iranian writersinfluenced by those ideas and consequently the writing of party novels, but at somepoints (especially in the forties and fifties) the main themes of the country'soutstanding works were derived from the ideals and slogans of this movement.methodology: the present article is based on descriptive-analytical researchmethod and written using library tools. the statistical population of the study alsoincludes eight novels, four russian novels: gorky's mother, how did steel melt? fromstravsky, iron flood by sarafimovich, and defeat by fadiyev, and four persian novels:her eyes by alavi, the daughter of a peasant by etemadzadeh, my deer husband byali mohammad afghani, and neighbors by ahmad mahmoud.findings: the most important intellectual components and ideas of socialist realismin russian and iranian novels are: party writing, populism and attention to thedeprived masses, optimistic presentation of the work, type construction,evolution of characters, apostasy, showing the material roots of phenomenaand realism.conclusion: iranian novels have received an undeniable and undeniable influencefrom russian novels written under the school of socialist realism. in fact, iranianwriters, as efficient, enlightened and directional intellectuals in political thought, byusing the partisan ideas used by russian writers in their novels, while creating similarworks, introduce idealistic and revolutionary ideas into society.; ideas that had notbeen presented in the intellectual sphere of persian literature before. however, itshould be noted that the intellectual similarities between russian and iranian writersare not exactly the same, and iranian writers, despite being influenced, have madesignificant changes in light of different geographical and cultural conditions.