هنجارگریزی در شعر کودک بر پایۀ نظریۀ لیچ

زمینه و هدف: شاعر یا نویسنده با شکستن معیارهای زبانی روزمره و شناخته شده، زبان را از هنجار کلام عادی دور میکند و شکل و رنگ تازه ای به آن میبخشد؛ در چنین نمایی از شعر با هنجارگریزی روبرو میشویم. هنجارگریزی همانگونه که با تناسبهای تعیین‌کننده ای با سبکهای مختلف در ارتباط است، در شعر کودک هم مختصات ویژه ای پیدا میکند. شگرد هنجارگریزی برای آنکه زبان ادبی و شعر را هرچه بیشتر از زبان عادی و مکانیکی متمایز کند، نیازمند بهره گیری بیشتری از برجسته سازی و آشنایی زدایی است. جفری لیچ برای نخستین بار انواع هشتگانه ای برای هنجارگریزی تعیین نمود و تلاش کرد نشان دهد برجستگی متن و دور شدن از وضعیت خودکارشدگی متن در هشت سطح واژگانی، نحوی، آوایی، نوشتاری، معنایی، گویشی، سبکی و زمانی اتفاق میفتد. در این مقاله هنجارگریزی در شعر کودک بر پایۀ نظریۀ لیچ مورد بررسی قرار میگیرد. روش مطالعه: روش این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی خواهد بود و روش گردآوری اطلاعات به شیوۀ کتابخانه ای، متکی به مطالعه و مقایسه است تا بنیاد های تبیین نظریه دریافت شود و سپس به تحلیل آنها پرداخته میشود. یافته ها: در شعر کودک استفاده از واژه های کمکاربردتر زبان و یا واژه هایی که مناسب با لحن و زبان کودکانه ساخته شده اند از مصادیق هنجارگریزی واژگانی است. وقتی شاعر تلاش دارد ذهن مخاطب را از پیام بسمت متن متوجه کند، از انواع گستردۀ هنجارگریزی معنایی استفاده میکند. کودک هرچند درکی از آرایه های خیال انگیز ندارد، تصویرهای ذهنی حاصل از استعاره و تشبیه و... برایش جذاب و سرگرم‌کننده است. استفاده از واژگان گویشهای جغرافیایی سبب هنجارگریزی گویشی متن میشود، امّا این نوع هنجارگریزی در شعر کودک بسیار نادر است. نتیجه گیری: مشخصترین و مناسبترین شکل هنجارگریزی سبکی در شعر کودک، استفاده از کلام عامیانه و محاوره است که کودک با این شکل زبان انس و آشنایی بیشتری دارد. هنجارگریزی زمانی در شعر کودک کمتر دیده میشود.

norm deviation in children's poetry based on leach's theory

background and objectives: by breaking the everyday and known language standards, the poet or writer takes the language away from the normof normal speech and gives it a new shape and color; in such a view of thepoem, we encounter deviation from the norm. norm avoidance, as it is relatedto determining proportions with different styles, also finds special coordinatesin children's poetry. in order to distinguish literary language and poetry fromnormal and mechanical language as much as possible, the norm-avoidancetechnique requires more use of highlighting and de-familiarization. geoffreyleach for the first time determined eight types of norm avoidance and tried toshow that the prominence of the text and moving away from the automaticityof the text occurs at eight levels: lexical, syntactic, phonetic, written, semantic,dialectal, stylistic and temporal. in this article, norm deviation in children'spoetry is examined based on leach's theory.methodology: the method of this research will be descriptive-analytical,and the method of collecting information in a library-like manner relies onstudy and comparison to get the foundations of theory explanation and thenanalyze them.findings: in children's poetry, the use of less commonly used words or wordsthat are suitable for children's tone and language are examples of lexicaldeviation. when the poet is trying to direct the audience's mind from themessage to the text, he uses a wide variety of semantic avoidance. althoughthe child does not understand imaginary arrays, the mental images resultingfrom metaphors and similes are attractive and entertaining for him. the use ofwords of geographical dialects causes the dialect deviation of the text, but thistype of deviation is very rare in children's poetry.conclusion: the most specific and appropriate form of stylistic deviation in children's poetry is the use of colloquial and colloquial words, which the child is more familiar with. abnormality of time is less seen in children's poetry.