الگوی گفتگومندی و بینامتنیت در متن منطق‌الطیر عطار

زمینه و هدف: اینکه یک متن تا چه اندازه با متون قبل، معاصر و بعد از خود در ارتباط بوده و در حوزه های زبانی، معنایی و... از آن متون متاثر باشد، بسته به اهمیت و ارزشمندی آن متن، فراوان موردبررسی شارحان و منتقدان قرار میگیرد. آنچه در نقد نوین متون، مورد توجه و تاکید بیشتر است نوعِ ارتباط‌گیری و گفتگومندی است که در سایۀ بینامتنیت و بیناذهنیت به ایجاد شبکه های گفتگو با متون قبل، معاصر و آینده برقرار میگردد. اصطلاح بینامتنیت و بیناذهنیت و... را از اندیشه های باختین و طرفداران او باید جستجو کرد. با این حال بررسی انواع گفتگومندی و کاربستهای آن میان مولف، راوی، متن و مخاطب برای تعیین درجه بندی متون اهمیت دارد؛ متنی مانند منطق الطیر عطار بعنوان منظومۀ ارزشمند عرفانی فارسی میتواند حلقۀ میانی بسیاری از این گفتگوها باشد. در این تحقیق نگارنده بر آن است در متن موردنظر، انواع شگردهای مولف/ راوی را در ایجاد شبکۀ گفتگومندی و ارتباطات بینامتنیت رصد نماید. روش مطالعه: از آنجایی که این تحقیق با تکیه بر متن منطق الطیر عطار صورت میگیرد، تلاش نگارندگان بر آن خواهد بود تا مفاهیم نظریه های مطرح‌شده را در متن، به روش کتابخانه ای و نمونه برداری تحت بررسی قرار دهند. یافته ها: متن منطق الطیر سرتاسر، صحنۀ گفتگومندی بینامتنی و ارتباط با متون گذشته و کتابهای مقدس است. نتیجه گیری: عطار در منطق‌الطیر با بهره گیری از خصایص انسانی، نمادها و سمبلها و با بکارگیری ابزارهای گفتگو، شبکه ای از گفتگوی میان ‌نسلها و میان‌ اقشار مختلف جامعه را ایجاد میکند. وجود روایتهای مشترک میان منطق‌الطیر و آثار متقدم و متاخر ازجمله مثنوی معنوی مولانا و متونِ پس از آن، موید وجود روابط گفتگومند در متن است.

the pattern of dialogue and intertextuality in the text of attar’s mantiq al-tair

background and objectives: to what extent a text is related to previous, contemporary and later texts and is influenced by those texts in the linguistic,semantic, etc. fields, depending on the importance and value of that text, it is often investigated by commentators and scholars. critics are placed. what ismore important and emphasized in the criticism of modern texts is the type of communication and dialogue that is established in the shadow of intertextualityand intersubjectivity to create dialogue networks with previous, contemporary and future texts. the term intertextuality and intersubjectivity, etc., should besearched for in the thoughts of bakhtin and his fans. however, examining the types of dialogue and its applications between the author, the narrator, the textand the audience is important to determine the grading of the texts; a text like mantiq al-tair as a valuable persian mystical system can be the middle link ofmany of these conversations. in this research, the writer aims to observe the types of methods of the author/narrator in the creation of a conversationalnetwork and intertextual communication in the target text. methodology: since this research is based on the text of mantiq al-tair, the authors will try to examine the concepts of the theories presented in the text,using the library and sampling method.findings: the text of mantiq al-tair throughout is a scene of intertextual dialogue and connection with past texts and holy books.conclusion: attar creates a network of dialogue between generations and between different strata of society by using human characteristics, symbols and using communication tools. the existence of common narratives between mantiq al-tair and earlier and later works, including the masnavi of rumi and later texts, confirms the existence of dialogue relationships in the text.