روش‌شناسی اثرپذیری غزل حافظ از قرآن

زمینه و هدف: قرآن کریم معجزه ای است که در قالب کلام ظهور یافته و در نهایت فصاحت و بلاغت نازل گردیده است؛ از این جهت بسیاری از پدیدآورندگان آثار منظوم و منثور در ادبیات فارسی، در خلق آثارشان از آن به انحای مختلف بهره جسته اند. تجلی کلام بلیغ قرآن در غزل حافظ نیز چشمگیر است. در این پژوهش سعی شده است روشها و شگردهای گوناگون اثرپذیری حافظ در غزلیات از آیات کلام وحی مورد بررسی قرار گیرد. روش مطالعه: روش مطالعاتی در پژوهش حاضر اسنادی-تحلیلی است. این پژوهش به روش‌شناسی اثرپذیری غزل حافظ از قرآن کریم پرداخته و با تقسیم‌بندی شیوه های بهره گیری و ارائۀ شاهدمثالهایی از آیات قرآن کریم و ابیاتی از غزلیات حافظ، فرضیۀ خویش را انسجام بخشیده است. یافته ها: حضور واژگان، آیات، تعابیر، مضامین و اسالیب قرآنی در جای‌جای غزلیات حافظ، بیانگر آشنایی عمیق و فراگیر وی با قرآن کریم، علوم و مباحث قرآنی -از قبیل محکم و متشابه و ناسخ و منسوخ و فقه الآیات- در کنار آشنایی با تفاسیر این کتاب آسمانی است. بررسیها نشان میدهد حافظ نه تنها معانی آیات را درک میکرده که از ارتباط آیات با یکدیگر نیز مطلع بوده است. نتیجه گیری: مهمترین و اصلیترین زمینه های تاثیرپذیری و الگوبرداری غزل حافظ از قرآن کریم در این موارد میگنجد: اثرپذیری از ارتباط سنجیدۀ لفظ و معنا در قرآن؛ اثرپذیری از الگوی هماهنگی‌ لفظی و معنایی قرآن؛ بهره گیری از ترکیبات و واژگان قرآنی درجهت خلق صور خیال؛ اثرپذیری از الگوی جفتهای کمینه در قرآن؛ اثرپذیری در مَطلع غزلها از شگردهای قرآنی؛ اثرپذیری از اعلام قرآنی؛ الهام گرفتن از اندیشه های قرآنی؛ اثرپذیری از شگرد آوا-معنایی قرآن؛ استنباط ذوقی از آیات قرآن و کمک به تکمیل قوافی شعر.

methodology of effectiveness of hafez's ghazal from the qur'an

background and objectives: the holy quran is a miracle that appeared in the form of words and was finally revealed with eloquence and eloquence. for this reason, many creators of poetry and prose works in persian literature have used it in different ways in creating their works. the manifestation of the eloquent words of the qur'an in hafez's sonnets is also impressive. in this research, it has been tried to investigate the various methods and techniques of hafez's effectiveness in sonnets from the verses of the word of revelation.methodology: the study method in the current research is documentary-analytical. this research deals with the methodology of the effectiveness of hafez's sonnets from the holy qur'an and by dividing the methods of use and presenting examples of verses from the holy qur'an and verses from hafez's sonnets, it has consolidated its hypothesis.findings: the presence of quranic words, verses, interpretations, themes and styles in hafez's sonnets shows his deep and comprehensive familiarity with the holy quran, quranic sciences and topics - such as strong and similar, abrogated and abrogated, and jurisprudence of the verses - along with familiarity with interpretations. this is a heavenly book. studies show that hafez not only understood the meanings of the verses, but also knew about the relationship between the verses.conclusion: the most important and main areas of influence and modeling of hafez's ghazal from the holy quran are included in these cases: influence of the measured connection of words and meaning in the quran; effectiveness of the pattern of verbal and semantic harmony of the quran; using quranic compounds and words to create imaginary images; effectiveness of the pattern of minimal pairs in the qur'an; effectiveness in the knowledge of ghazals from quranic techniques; effectiveness of the quranic declaration; getting inspiration from quranic ideas; effectiveness of the phonetic-semantic method of the qur'an; inferring a taste from the verses of the qur'an; and helping to complete the rhymes of the poem.