نگاهی به سبک انواع تشبیهات تاویلی در شعر مولوی (با تاکید بر قصّۀ روایی و قرآنی حضرت عیسی(ع))

زمینه و هدف: یکی از ویژگیهای فکری شعر مولوی بکارگیری مفاهیم قرآنی ازجمله بهره گیری از شخصیتهای قرآنی است. مولوی صرفاً در بکارگیری اعلام قرآنی، نگاه تلمیحی اقتباسی ندارد؛ بلکه او با نگاه هرمنوتیکی، عناصر قصّه های قرآنی بویژه شخصیت پیامبران را تاویل میکند. مولانا در این فرایند خلاقانه عمل میکند و تصاویر بلاغی از تاویلات خود میسازد. روش مطالعه: نگارندگان این پژوهش با توصیف و تحلیل داده ها بعد از بیان کلیات، انواع تشبیه تاویلی فشرده برخاسته از قصّۀ قرآنی عیسی (ع) را تحلیل میکنند تا رابطۀ معنادار بسامدها مشخص گردد. یافته ها: در این پژوهش پربسامدترین نوع تشبیه، تشبیه فشردۀ (بلیغ) اضافی است که مولانا ابتدا قصّه یا آیۀ قرآن را بر مبنای قاعدۀ جری و تطبیق و رهیافت به باطن تاویل میکند؛ آنگاه طبق شیوۀ بلاغی خود، تصاویر بدیعی همچون عیسی روح، مریم عشق، گهوارۀ قالب، دجّال غم، مریم نی و... می‌آفریند و این بیانگر آن است که مولوی با رویکردی درونی و معرفتی به قصص و شخصیتهای قرآنی مینگرد و نگاه نو به شخصّیت پیامبران ازجمله حضرت عیسی (ع) دارد. نتیجه گیری: مولانا قصّۀ عیسی (ع) را که امری بیرونی است با ذهنیات و مشرب ذوقی خود می‌آمیزد و با چشم‌اندازی عرفانی آن را تاویل میکند و این باب را بر مخاطب گشوده است که هرکسی به فراخور فهم و نگرش خود میتواند تصاویر و ترکیبات نغز و بلاغی در سایۀ تاویل ایجاد نماید. در این مقاله نگارندگان شکلهای تشبیه فشرده را بلحاظ نوع تاویل و ابداعی و تقلیدی بودن و نیز حسی و عقلی بودن تبیین کرده اند.

a look at the style of all kinds of interpretative similes in molavi's poetry (with emphasis on the narrative and quranic story of jesus (pbuh))

background and objectives: one of the intellectual characteristics of molavi's poetry is the use of quranic concepts, including the use of quranic characters. molavi does not merely adopt a suggestive view in using the quranic declaration; rather, he interprets the elements of the qur'anic stories, especially the character of the prophets, with a hermeneutic view. rumi acts creatively in this process and creates rhetorical images from his interpretations.methodology: the authors of this research, by describing and analyzing the data, after stating the generalities, analyze the types of intensive interpretative similes arising from the quranic story of jesus (pbuh) in order to determine the meaningful relationship of the frequencies.findings: in this research, the most frequent type of simile is the compressed (eloquent) additional simile, in which rumi first interprets a story or a verse of the qur'an based on the rule of running and applying and reaching the interior; then, according to his rhetorical style, he creates original images such as jesus of the spirit, mary of love, the cradle of mold, the antichrist of grief, mary of straw, etc., and this shows that molavi looks at the stories and characters of the qur'an with an internal and cognitive approach and a new look at it has the character of prophets including jesus (pbuh).conclusion: rumi mixes the story of jesus (pbuh) which is an external matter with his mentalities and tastes and interprets it with a mystical perspective and he has opened this chapter to the audience that everyone can use images and combinations according to their understanding and attitude. to create poetry and rhetoric in the shade of interpretation. in this article, the authors have explained the forms of intensive simile in terms of the type of interpretation, creativity, and imitativeness, as well as sensory and intellectuality.