بررسی تطبیقی سبک شناسی اشعار فارسی و عربی شیخ بهایی در ساختار و محتوا

زمینه و هدف: بهاءالدّین محمّد عاملی مشهور به شیخ بهایی (953-1030ه.ق) از فاضلترین عالمان دورۀ صفویه است که با داشتن ذوق ادبی، اشعاری به فارسی و عربی سروده است. در مقالۀ حاضر با رویکرد سبک‌شناسی، اشعار فارسی و عربی وی در ساختار و محتوا بصورت تطبیقی بررسی شده است. روش مطالعه: گردآوری اطلاعات پژوهش به شیوۀ کتابخانه ای انجام گرفته است و نگارش یافته های تحقیق، به شیوۀ توصیفی-تحلیلی میباشد. جامعۀ آماری نیز شامل دیوان شیخ بهایی و اشعار عربی وی است که در الکشکول و کتابهای مختلف چاپ شده است. یافته ها: اشعار فارسی شیخ بهایی، ساده و به دور از تکلفهای زبانی است. در شعر عربی نیز مطابق صرف و نحو عربی، اشعاری به دور از لغزش سروده است. ملمع گویی، استفاده از اوزان عربی، و کاربرد واژه های عربی از تاثیرات زبان عربی است که در شعر فارسی وی دیده میشود. در مقایسۀ تطبیقی در ساختار و محتوای هر دو شعر تشابه وجود دارد. جناس، واج آرایی، تکرار واژه، جمله، طرد و عکس، تشبیه، استعاره، اقتباس قرآنی، تضاد، کنایه، و تلمیح، در ساختار بلاغی شعر او فراوانی دارد. شیخ بهایی در محتوای شعری، به مضامین عرفانی، مذهبی، تعلیمی، غنایی توجه دارد و مضامین تعلیمی را نیز با مایه های مذهب و عرفان سروده است. بخش اندکی از اشعارش نیز غنایی است که در اشعار عربی بیشتر از فارسی میباشد. نتیجه گیری: شیخ بهایی شاعری دوزبانه است که علاوه بر شعر فارسی، به زبان عربی که زبان مادری وی بوده است، شعر سروده است. در مقایسۀ تطبیقی دو گونۀ شعرش، تشابهات سبکی در ساختار زبانی، بلاغی و محتوایی وجود دارد. وی با زبانی ساده، بلاغتی مرسوم و متداول و اندیشۀ مشترک عرفانی و مذهبی، به فارسی و عربی شعر گفته است.

a comparative study of the stylistics of sheikh bahāyi's persian and arabic poems in terms of structure and content

background and objectives: baha' al-din muhammad ameli, known as sheikh baha'i (953-1030 ah), is one of the most virtuous scholars of the safavid period, who wrote poems in persian and arabic. in this article, with a stylistic approach, his persian and arabic poems are analyzed in a comparative way in terms of structure and content.methodology: the collection of research data has been done in a library manner, and the research findings are written in a descriptive and analytical way. the statistical population includes sheikh baha'i's diwan and his arabic poems, which were published in al-kashkul and various books.findings: gs: sheikh baha'i's persian poems are simple and without language difficulties, and in arabic poetry, he wrote simple poems according to arabic morph syntax. macaronic language, the use of arabic prosody, the use of arabic words is some of the influences of the arabic language that can be seen in his persian poetry. in the comparative comparison, there are similarities in the structure and content of both his poems. there are many types of repetition in the form of puns, alliteration, repetition of words, sentences rejection and reverse, similes, metaphors, quranic allusion, contrasts, allusions, metonymy, in the rhetorical structure. and in the content, he pays attention to mystical, religious, educational, and lyrical themes, mysticism and religion are the main motifs of his poems. love for god, rogue and qalandari, description of wine, condemnation of the hypocrisy of ascetics, attention to religiosity, advice to religion, seeking the infallible imams, seeking intercession from the imams are the main content in mystical and religious trends. and he has written the educational content with the elements of religion and mysticism. a small part of his poems is lyrical, which is more in arabic poems than in persian.conclusion: sheikh bahāyi is a bilingual poet who wrote to persian poetry and poetry in arabic, which was his first language, in the comparative comparison of his poetry, there are stylistic similarities in the linguistic structure, rhetoric and content. he has written poetry in persian and arabic with a simple language, common rhetoric of literature and common mystical and religious thought.