سازوکار تاثیر پنج تمهید فرمالیستی در فضاسازی نمایشی شاهنامه با تکیه بر غمنامۀ سهراب و جنگنامۀ کیکاووس

زمینه و هدف: حماسه بخش جدایی‌ناپذیر زندگی ایرانیان است و قرنهاست که در ادب و ادبیات ملت ما جایگاه خاصی دارد. پژوهش حاضر به بررسی تاثیر برخی مولفه های فرمالیسم در فضاسازی میپردازد. در تلاشیم که نشان دهیم براثر ترکیب و به کارگیری چه عواملی میتوان اطلاعات بنیادینی را ارائه داد که فضای نمایشی شاهنامه بتدریج و از طریق آن پی ریزی شده است. روش مطالعه: در این پژوهش با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با ابزارهایی که فرمالیسم در اختیار ما قرار داده است، به بررسی و تحلیل این موضوع در جنگنامۀ کیکاووس و غمنامۀ سهراب از شاهنامۀ فردوسی پرداخته شده است. یافته ها: در این مقاله ابتدا مولفه های فرمالیسم ارائه شد و پس از ارائۀ شواهد لازم از شاهنامه، به تحلیل نحوۀ فضاسازی نمایشی پرداخته و به نحوۀ عملکرد آنها در فرایند خلق فضا با استفاده از تحلیل متنی توجه شده است. نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان میدهد که چگونه از طریق ارتباط و تعامل لایه های مختلف فرمالیستی میتوان فضاسازی کلی نمایشی را شکل داد؛ بگونه ای که با تمهیدات فرمالیستی شاعر توانسته است به معرفی مکان، زمان، کنش و موقعیت شخصیتها بپردازد و حالاتی چون سردی، گرمی، سنگینی، یاس، شادی، ترس عشق، اندوه، سوءظن، و رازآلودگی را بر فضای نمایشی داستان غالب کند.

the mechanism of the effect of five formalistic measures in the dramatic space creation of shahnameh relying on sohrab's tragic book and kikavos' war book

background and objectives: epic is an integral part of iranian life and has a special place in the literature of our nation for centuries. the present study investigates the effect of some components of formalism in space creation. we are trying to show what factors can be presented as a result of the combination and application of the fundamental information that the theatrical space of the shahnameh has gradually aged through.methodology: in this research, using the descriptive-analytical method and with the tools provided by formalism, this topic has been investigated and analyzed in kikavus's war book and sohrab's book of grief from ferdowsi's shahname.findings: in this a rticle, the components of formalism were first presented, and after providing the necessary evidence from the shahnameh, it analyzed the way of dramatic space creation, and paid attention to how they function in the process of space creation using textual analysis.conclusion: the present research shows how through the communication and interaction of different formalistic layers, it is possible to form the overall representational specialization; in such a way that with the formalist arrangements, the poet has been able to introduce the place, time, action, and position of the characters and to dominate the dramatic atmosphere of the story with states such as coldness, warmth, heaviness, despair, joy, fear, love, sadness, suspicion, and mystery.