بررسی ویژگیهای سبکی کتاب قسطاس‌الاطبّا (نورالدین محمدبن ‌عبدالله شیرازی)

زمینه و هدف: کتاب قسطاس‌الاطبّا از کتابهای معتبر پزشکی و فرهنگی چنددانشی است که نورالدین محمدبن ‌عبدالله شیرازی، پزشک نامدار و پرکار عهد صفویه (قرن یازدهم) به رشته تحریر درآورده است. هدف این پژوهش، ضمن معرفی نویسنده و نسخ خطی قسطاس‌الاطبّا، تبیین ویژگیهای سبکی و برجستگیهای ارزشمند این اثر است. روش مطالعه: پژوهش حاضر به روش کیفی، با شیوه توصیفی تحلیلی و کتابخانه ای انجام شده است. یافته ها: کتاب قسطاس‌الاطبّا دربردارندۀ گنجینه ای از اصطلاحات پزشکی، مقادیر، نام حکما، لغات فن پزشکی فارسی، اشعار، اعلام تاریخی و جغرافیایی است. کاربرد واژه ها، عبارات و احادیث به زبان عربی، کاربرد صورت کهن واژه ها، درآمیختگی نظم و نثر، استفاده از فعل جمع برای فاعل مفرد، حذف شناسه در فعل معطوف، وفور لغات و اصطلاحات ترکی و هندی و ... از شاخصه های مهم زبانی و ادبی اثر میباشد. نتیجه گیری: در اثر یادشده علاوه ‌بر بیان مسائل طبی و واژه های اصیل فارسی، اغلب، معادلهای عربی، یونانی یا هندی نیز در آن درج شده و با توجّه به ساختار علمی کتاب، از ویژگیهای ادبی نیز برخوردار است. ویژگیهای زبانی این اثر نیز برغم فاصله زمانی نسبتاً طولانی از سبک نثر مرسل، همچنان با سبک نثر مرسل قابل‌انطباق است؛ درضمن این اثر با وجود دارا بودن مشخصات سبکی نثر مرسل، دارای ویژگیهای سبکی دوره خود (صفویه) نیز است.

a study of the stylistic features of the book qastas al-atebba (nur al-din muhammad ibn abdullah shirazi)

background and objectives: qastas al-atebba is one of the most authoritative medical books and a multidisciplinary culture written by noureddin mohammad ibn abdullah shirazi, a famous and prolific physician of the safavid era (11th century). the purpose of this study, while introducing the author and the manuscript of qastas al-atebba, is to explain the stylistic features and valuable highlights of this work.methodology: the present study was conducted in a qualitative method with a descriptive-analytical and library method.findings: findings: the book qastaseh al-atebba contains a treasure trove of medical terms, quantities, names of sages, persian medical vocabulary, poems, historical and geographical announcements. the use of words, phrases, hadiths in arabic, the use of the ancient form of words, the fusion of order and prose, the use of the plural verb for the singular verb, the elimination of identities in the target verb, the abundance of turkish and hindi words and expressions, etc. are important linguistic features. literary is the work.conclusion: conclusion: the results obtained from this study show that in addition to expressing medical issues and often original persian words, arabic, greek or indian equivalents are also included in it and according to the scientific structure of the book, it also has literary features. the linguistic features of this work, despite the relatively long distance from morsal's prose style, are still compatible with morsal's prose style; in addition, despite having the stylistic characteristics of morsal prose, this work also has the stylistic features of its period (safavid).