بررسی متن شمائل الاتقیا و رذایل الاشقیا مبتنی بر طریقت چشتیه (متنی از سدۀ هشتم هجری)

زمینه و هدف: موضوع و زمینۀ پژوهش پیشِ‌رو معرفی نسخۀ خطی شمائل الاتقیا و رذایل الاشقیا اثر رکن‌الدین دبیر‌ کاشانی در طریقت چشتیه میباشد. چشتیه در تصوّف منسوب به پیران و مشایخ چشت ناحیه ای در خراسان قدیم است که بعنوان طریقتی تاثیرگذار نه تنها در ایران بلکه در شبه قارۀ هند نیز از پیروان زیادی برخوردار بوده است. مبانی عرفانی این طریقت صوفیانه را بزرگان و مشایخ پرآوازه ای مانند معین‌الدین چشتی، نظام‌الدین اولیا، برهان‌الدین غریب و دیگر بزرگان این سلسله مدوّن کرده اند. بخش اعظمی از آراء و عقاید چشتیه در قالب «ملفوظات» سخنان بزرگان و مشایخ طریقت مذکور است که توسط مریدان آنان گردآوری شده است. در این جستار هدف اصلی، بررسی و واکاوی آراء و اندیشه های عرفان طریقت چشتیه در رسالۀ مذکور است. روش مطالعه: جستار پیش‌ رو به روش توصیفی تحلیلی بر مبنای سندکاوی و مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته است و با بررسی نسخۀ موجود از رسالۀ شمایل الاتقیاو رذایل الاشقیا، به تحلیل اندیشه های عرفان چشتیه در این اثر خواهد پرداخت. یافته ها‌: در رسالۀ «شمایل الاتقیا» اثر رکن‌الدین کاشانی ملقب به «دبیر معنوی» که از صوفیان طریقت مذکور در قرن هشتم هجری است، آموزه ها و تعالیم شفاهی صوفیانۀ چشتیه به رشتۀ تحریر درآمده است. نویسنده سعی نموده تعالیم این طریقت را بدرستی انتقال دهد. از رسالۀ شمایل الاتقیا تاکنون یک نسخۀ چاپ سنگی به سال 1347 ه . ق حیدرآباد دکن و چندین نسخۀ غیرچاپی موجود است. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که توجه به تصوّف عملی، ذکر، کرامت، توبه، بیعت، ارتباط مرید و مراد، یقظه و بیداری، آداب خرقه پوشی و سماع از جمله مواردی است که رکن الدین دبیر کاشانی بعنوان اهمّ آداب و رسوم طریقت چشتیه در رسالۀ خویش مدّ نظر قرار داده است. . نسخه ای دیگر از این اثر توسط زهرا رحیمی‌ دانشجوی مقطع دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی با عنوان بررسی و تصحیح انتقادی نسخۀ خطی شمائل الاتقیا و رذایل الاشقیا اثر رکن الدین کاشانی در دانشگاه سمنان در حال تدوین میباشد.

introducing the text of the shamayel al-ataqiya and razayel al-ashqiya based on the way of cheshtiye (a text from the 8th century)

background and objectives: the subject and background of the upcoming research is the introduction of the manuscript of shamayel al-ataqiya and razayel al-ashqiya by roknoddin dabir kashani in the way of cheshtiye. in sufism attributed to elders and learned man chesht, chesht is a district in old khorasan that has been an influential method not only in iran but also in the indian subcontinent. the mystical foundations of this sufi tradition have been codified by popular elders and scholars including moein al-din cheshti, nezamuddin olya, burhan al-din gharib, and other great figures of this dynasty. a large part of cheshtieh's ideas and beliefs are in the form of requirements in the words of the elders and the masters of the aforementioned way, compiled by their disciples. in this essay, the main purpose is to investigate and deceit the views and thoughts of sufism in this essay.methodology: the following essay, which has been conducted by descriptive-analytical method based on document analysis and library studies, and by reviewing the existing version of the shamayel al-ataqiya and razayel al-ashqiya, we will examine the thoughts of taste mysticism in these works.findings: in the essay of shamayel al-ataqiya and razayel al-ashqiya , work of rokn al-din kashan named spiritual teacher which is one of the sufis of the aforementioned sufis in the 8th century, the teachings and oral instructions of sufi cheshtieh have been written. the author has tried to convey the teachings of this way correctly. from the essay shamayel al-ataqiya and razayel al-ashqiya, there is a stone print in 1968 ah. hyderabad deccan and several non-printed copies.conclusion: the results of this study indicate that paying attention to practical sufism, cite, dignity, repentance, allegiance, communication, discipleship and awakening, purification and awakening, and sama’ are among the things that roknoddin dabir kashani has considered as the most important customs of the way of cheshtiya in his treatise.