تاملی در روش‌شناسی نسخ شروح خطی شرفنامۀ نظامی گنجوی

زمینه و هدف: بر آثار پررمزوراز نظامی شروحی نوشته ‌شده که تا کنون کمتر مطالعه شده است. روش‌شناسان این شروح، رمزورازهای مطرح‌شده در آنها را برای مخاطبان آشکار میسازند و علاوه بر معرفی آنها، محققان امروزی را در نوشتن توضیحات دقیق و علمی راهنمایی میکنند. هدف این پژوهش، روش شناسی نسخه های خطی شرحهای شرفنامۀ نظامی گنجوی است. روش مطالعه:در این تحقیق، روش‌شناسی چهار شرح خطی شرفنامه مبتنی بر دو جنبۀ ساختار و محتوا مطالعه شد. ابتدا در جنبۀ ویژگیهای ساختاری و شکلی به روش نگارش مقدمه و پیشانی شروح، علت شرح، چگونگی معرفی متن مبنا، چگونگی پایان شرح، عنوان‌بندی شرح، نشانه گذاری و تعداد ابیات مشروح و کاربرد علائم اختصاری پرداخته شده است. سپس ازنظر محتوایی روش شارحان برای تفهیم ابیات شرفنامۀ نظامی توضیح داده شده است. یافته ها: شارحان شروح خطی بیشتر از ابزار و گزاره هایی مانند استشهاد، استناد، بیان معانی مفردات و ابیات و مفاهیم آنها، توضیح نکات ادبی و قواعد دستوری استفاده کرده اند. به عبارتی سعی کرده اند بیشتر نکات زبانی، ادبی و فکری را توضیح دهند. نتیجه گیری: مقایسه این شروح خطی نشان میدهد مولفه های شرح استنادی لغات دشوار، معانی و مفاهیم ابیات، استشهاد آیات، روایات و اشعار، پرداختن به موضوعات متنوع، توضیح اصطلاحات گوناگون، توجه به نسخه بدلها بترتیب در نسخه های «عم»، «مجس» و «مجک» رعایت شده است اما در شرح «مجن» شرح لغات و مفاهیم موجز، مختصر و تلگرافی انجام‌ گرفته و میتوان آن را فرهنگ‌واره ای با توضیحات محدود ابیات دانست.