بازخوانی و معرفی ویژگیهای نسخۀ خطی مفتاح‌الفتوح شریف کرمانی

هدف و زمینه: آثاری که از گذشته باقی مانده است، میراث فرهنگی یک سرزمین بشمار می‌آید و اطلاعات گسترده ای در زمینۀ ساختار فکری، اعتقادی و زبانی مولّفان خود در اختیار نسل امروز قرار میدهد. آفرینش آثار ادبی در ادوار مختلف دچار فرازونشیبهایی بوده است. در برخی دوره ها و از جمله در دورۀ قاجار، براساس تحولات سیاسی و مناسبتهایی که در حکومتها برقرار بوده است، روشها و سبکهای مختلفی پدیدار شده اند؛ بگونه ای که سالهایی از دورۀ قاجار ازلحاظ آفرینش آثار نثر و نظم بسیار غنی و متنوّع بوده ‌است. یکی از این آثار متاح الفتوح اثر میرزا محمّدحسین شریف کرمانی است. روش مطالعه: در این جُستار با رویکرد سبک‌شناسی و روش تحلیل محتوا و با استفاده از منابع کتابخانه ای اثر یادشده بررسی شده است. یافته ها: «مفتاح‌الفتوح» کتابی است به نثر از آثار میرزا محمّدحسین شریف کرمانی، مشتمل بر ایراد معجزات، بیان نبردها و حالات حضرت علی (ع) در نبرد با ناکثین، قاسطین و مارقین. این کتاب بدلیل تلاش مولّف برای تزئین کلام و بکارگیری عبارات بدیع و آوردن اشعار زیبا از شاعران مختلف و همچنین شاهد آوردن آیات و احادیث و ترکیبهای زیبا در مدح علی (ع)، از سبکی مقبول و دلپسند برخوردار است. نتیجه گیری: مفتاح الفتوح از یک سو بدلیل ویژگیهای محتوایی و باورهای مذهبی و درج روایات تاریخی حائز اهمیت است و از سوی دیگر از نظر تبحّر و تسلط مولّف بر ادبیات و فرهنگ و آداب و رسوم جامعه و استفاده از آثار فولکلوریک. بعلاوه مفتاح الفتوح ازلحاظ منابع و محتوا بر نقل روایتهای تاریخی از کتب معتبر شیعه و سنّی از جمله کتاب الفی استوار است. مفتاح الفتوح از نظر بکارگیری ادبیات فولکلوریک و مرتبط با فرهنگ عامّه، قدرت نویسندگی مولف، بیان محکم و استفاده از شگردهای فرازوفرود داستانی برای ایجاد کشش در روایتهای تاریخی و ایجاد هیجان و رغبت در مخاطب، کاربرد اشعار پندآموز، عبارت‌پردازیهای بدیع، و ترکیب‌سازیهای نو قابل توجه و تعمق است.