بررسی سبک فکری مثنوی، بررسی موردی واکاوی مفهوم احولیت (دوبینی) در مثنوی معنوی

زمینه و هدف: پژوهش حاضر تحت عنوان واکاوی مفهوم اَحوَلیت (دوبینی) در مثنوی معنوی، این موضوع را در اثر منظوم مولانا بررسی کرده و بدین طریق معانی و مفاهیم این اصطلاح را بمنظور کشف مفهوم برخی ابیات و نوشته های وی به خواننده ارائه نموده است. اَحوَلیت در معنای «دوبینی» یا «خطا در دید» است، لیکن در سخنان مولانا، با توجه به زمینۀ حکایت، معنی و مفهومی ویژه پیدا میکند و همین امر باعث میشود کلام نیز متفاوت شده و بگونه ای خاص تعبیر و تفسیر گردد. روش مطالعه: این جستار به شیوۀ تحلیلی-توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام پذیرفته است. محدوده مورد مطالعه اثر مثنوی معنوی است. یافته ها: در کلام مولانا «اَحوَلیت» در معنای نقص و عیب ظاهری نیست، بلکه معنایی فراتر از نقص عضو دارد و در معنی باطنی آن بکار میرود. در منظومه فکری مولانا و فرهنگ اصطلاحات وی گونه های مختلفی از کج فهمی و اعوجاج فکری برخاسته از رذایلی مانند خشم، شهوت، عصبیت، قدرت طلبی، خیال، و خودبینی را شامل میشود که انسان را از درک درست امور و دیدن حقیقت بازمیدارد. نتیجه گیری: آنچه از این تحقیق حاصل میشود آن است که مولانا برخی معایب و نواقص ظاهری جسم را در معنا و مفهوم دیگر یعنی کاستیهای اخلاق و امراض نفسانی مورد استفاده قرار داده و برحسب زمینۀ حکایت، روایتهای تمثیلی این معانی متفاوت است. بنا به عقیدۀ مولانا اَحوَلیت تشخیص راه از چاه و تمیز حق از باطل را بر صاحب خود دشوار میکند تا جایی که گاه وی را تا درۀ تباهی و هلاکت پیش میبرد. مولانا البته با تشریح انواع اَحوَلیت، شیوۀ درمان آن را به انسان نمایانده است.