معرفی سبک شناسانه شجره الاتراک؛ رونوشتی از الوس اربعه الغ بیگ

زمینه و هدف: نسب نگاری یکی ازعلوم بدیعی است که در ادوار مختلف مورد توجه صاحبان قدرت بوده است. در دورۀ تیموری، الغ بیگ تلاش قابل توجهی در ارتباط دادن خاندانش به دودمان چنگیز داشت. بدین سبب اثری نسب نگارانه، با عنوان تاریخ الوس اربعه تالیف کرد که نسخۀ اصلی آن ناپدید شد، اما بقایای تطبیق داده شدۀ آن با نام شجره الاتراک معروف شد که امروزه دو نسخه از آن موجود میباشد. هدف پژوهش این است که با نگاهی به لایه های ادبی، زبانی و محتوایی شجره الاتراک و با کمک روش سبک شناسانۀ توصیفی، به معرفی این اثر تاریخی ادبی بپردازد. با توجه به ویژگیهای سبکی این متن و استفاده از سبک شناسی توصیفی در سه سطح محتوایی، زبانی و بلاغی دورۀ استنساخ و نگارش شجره الاتراک و ماهیت نویسندۀ آن بررسی شود. روش مطالعه: روش کار به شیوۀ تحلیلی و توصیفی است و داده ها بطریق فیش نویسی و نمونه برداری از متن با مطالعۀ مکرر و انتخاب گزینه های تکرارشونده گردآوری شده اند و گاهی ذکر موارد شاذ و نادر به نزدیک شدن به پاسخ سوالات کمک کرده است. یافته ها: شجره الاتراک از جمله متون تاریخی -ادبی است که با معرفی و بررسی ویژگیهای آن، به پژوهشگران فرصت مطالعه در متنی را میدهد که علاوه بر نکته های تاریخی مبهم حکومت مغولان و ایلخانان در ایران، از نظر ادبی و زبانی هم ویژگیهای برجسته ای دارد و میتواند بخشی از حلقه های ارتباطی دوره های مختلف تاریخی زبان فارسی، ادبیات و فرهنگ ایران بزرگ را بهم پیوند بزند. نتیجه گیری: با همۀ تلاشهای نویسنده در کاربرد آرایه های ادبی و کلمات عربی و بیشتر از آن ترکی مغولی، همچنان نثر شجرهالاتراک ساده و مانند بیشتر متون تاریخی ارجاعی است. آنچه بیشتر از همه در شیوۀ نثرنویسی آن بچشم میخورد سبک جمله نویسی در عطف، و فصل و وصل جمله هاست؛ به طریقی که بیشتر جمله ها بدون درنظر گرفتن محل اتصال و فصل، با «واو» عطف بهم متصل شده اند و مصحّح را در ارتباط جمله ها با مشکل مواجه میکند. اشتباه در کاربرد حروف اضافه، آوردن جمله ها و اشعار ترکی و حتی نوشتن متن بر اساس لهجۀ ترکان پارسیگوی، ظن ترک زبان بودن نویسنده و چه بسا مغولی بودن او را قدرت میبخشد و این ادعای کاتب که متن را از روی الوس اربعه الغ بیگ تلخیص کرده مورد تایید قرار میدهد. با توجه به ارادت نویسنده به اهل تسنن بنظر میرسد متن در دوره ای قبل از رسمی شدن مذهب شیعه استنساخ شده است. با توجه به ویژگیهای بلاغی و زبانی متن و همخوانی آن با نثر دورۀ تیموری چنین مینماید که متن متعلق به دورۀ تیموری است و نویسنده از وابستگان ترک زبان ایلخانان و چه بسا که نسخۀ ثبت شده با نام شجره الاتراک متن الوس اربعه مفقود باشد.

stylistic introduction shajare al-atrak; a copy of alous al-arba'e alegh beyg

background and objectives: chronology is one of the novel sciences that has beenconsidered by those in power in different eras. during the timurid period, alegh beygmade considerable efforts to link his family to the genghis dynasty. for this reason, hewrote a genealogical work, entitled tarikh al-arba’e, the original version of whichdisappeared, but its adapted remains became known as the al-atrak genealogy, of whichtwo copies are available today. the aim of this research is to introduce this literaryhistorical work by looking at the literary, linguistic and content layers of shajrat al-atrakand with the help of descriptive stylistic method. considering the stylistic features of thistext and the use of descriptive stylistics at three levels of content, language and rhetoric,the period of reproduction and writing of shajrat al-atrak and the nature of its authorshould be examined.methodology: the method is analytical and descriptive and the data are collectedthrough phishing and sampling of the text by repeated study and selection of repetitiveoptions and sometimes mentioning rare and rare cases to approach the answer. questionshelped.findings: shajrat al-atrak is one of the historical-literary texts that by introducing andexamining its features, gives researchers the opportunity to study in a text that in additionto the vague historical points of the mongol and ilkhanid rule in iran, also in terms ofliterature and language. it has outstanding features and can connect part of thecommunication circles of different historical periods of persian language, literature andculture of greater iran.conclusion: conclusion: despite all the author's efforts in the use of literary arrays andarabic words, and moreover mongolian turkish, the prose of shajrat al-atrak is still simpleand like most historical reference texts. what i like most about its prose writing style is thestyle of sentence writing in inflection, and the chapter and connection of sentences; insuch a way that most sentences, regardless of the place of connection and the chapter, areconnected with wow in turn, making it difficult for the proofreader to connect thesentences. mistakes in the use of prepositions, quoting turkish sentences and poems, andeven writing text based on the dialect of the turks of parsigo, reinforce the author'ssuspicion that he is a turkic speaker and that he is probably a mongol, and that the authorclaims that the text alegh beyg summarizes and approves. given the author's devotion tothe sunnis, the text seems to have been reproduced in the period before the shiite religionbecame official. considering the rhetorical and linguistic features of the text and itscompatibility with the prose of the timurid period, it seems that the text belongs to thetimurid period and the author is a relative of the turkic-speaking ilkhanids.