نقد و طبقه بندی آرای منتقدان شعر و اندیشۀ شاملو

زمینه و هدف: آثار و اندیشه های شاملو، بعنوان شاعری نوپرداز و صاحب سبک و قالب در ادب فارسی معاصر، گسترۀ نسبتاً وسیعی را به خود اختصاص داده است و آشنایی با نقدهای صورت گرفته بر شعر و اندیشۀ ایشان، به علاقه مندان و اهالی نقد و پژوهش کمک میکند با بینش فراختر و نگرش اصولیتری در عرصۀ نقد گام بردارند. در این جستار مقالات دو دهۀ اخیر با موضوع نقد و تحلیل شعر و اندیشۀ شاملو که در مجلات علمی- پژوهشی بچاپ رسیده اند و نیز کتب شاخصی که به نقد و تحلیل شعر و اندیشۀ شاملو پرداخته اند، بررسی و طبقه بندی شده است. این طبقه بندی معلوم میکند که شعر شاملو از چه منظرهایی قابلیت پژوهش دارد و از چه نظرهایی مجهول مانده و مورد غفلت واقع شده است. جستار حاضر سعی کرده به این پرسش ، پاسخ دهد که بیشترین رویکرد منتقدان دو دهۀ اخیر به کدامیک از انواع نقد بوده است و علت فراوانی یا کمی انواع نقد صورت گرفته بر شعر و اندیشۀ شاملو چیست؟ روش مطالعه: برای این منظور تعداد شصت وچهار مقالۀ علمی و پژوهشی چاپ شده در مجلات معتبر در دهه های هشتاد و نود و تعداد سی وهفت کتاب شاخص در حوزۀ نقد اشعار شاملو با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات بصورت کتابخانه ای بررسی شده است. یافته ها: در حوزۀ مقالات، میزان نقدهای دهۀ نود دوبرابر نقدهای صورت گرفته در دهۀ هشتاد است. از تعداد بیست ویک مقالۀ دهۀ هشتاد، هشت مقاله نقد بلاغی، چهار مقاله نقد واساختی و بقیۀ مقالات نقدهای اسطوره گرا، روانکاوانه و فمنیستی بوده است. در دهۀ نود، چهل وسه مقالۀ علمی پژوهشی به نقد شعر و اندیشۀ شاملو پرداخته اند که بیشترین میزان را بترتیب نقد تطبیقی، بلاغی، ساختگرا و خواننده محور بخود اختصاص داده است. در حوزۀ کتابهای انتقادی نیز بیشترین رویکردهای نقد که مورداستقبال صاحبنظران و محققان این حوزه قرار گرفته است عبارتند از: نقد تلفیقی (بسامد 27%)، نقد جامعه شناسی (بسامد 32-24%)، نقد ساختگرا (بسامد 92-18%)، نقد زیبایی شناسی (بسامد 22-16%). نتیجه گیری: بسامد نقد تطبیقی، بلاغی، ساختارگرا و واساختی در نقدهای دو دهۀ اخیر نشان میدهد که منتقدان مطابق جدیدترین رویکردهای نقد در جهان و بر اساس نگاه تازۀ دنیای نقد پیش میروند. از طرفی جنبه های مدرن در شعر شاملو زیاد است و رتوریک شعر او غربی و نو است و با نظریه های ادبی نوین انطباق بیشتری دارد و سبب گرایش تصاعدی منتقدان به شعر ایشان شده است.

critique and classification of the views of critics of shamloo poetry and thought

background and objectives: shamloo's works and ideas, as a new poet and master of style and format in contemporary persian literature, have a relatively wide range and familiarity with the critiques of his poetry and thought, interest critics and critics help people with a broader vision and a more principled approach to criticism. in this article, the articles of the last two decades on the subject of criticism and analysis of poetry and thought, which have been published in scientific-research journals, as well as the index books that have criticized and analysis of poetry andthought, have been reviewed and classified. this classification determines from which perspectives shamloo poetry can be researched and from which perspectives it has remained unknown and neglected. the present article has tried to answer the question, which type of critique has been the most approached by critics in the last two decades, and what is the reason for the abundance or quantity of types ofcritique of shamloo's poetry and thought?methodology: for this purpose, sixty-four scientific and research articles published in prestigious journals in the eighties and nineties and thirty-seven indexbooks in the field of poetry including poetry using descriptive-analytical method and data collection as the library has been reviewed. findings: in the field of articles, the amount of criticism in the nineties is twice as much as the criticism in the eighties. of the twenty-eight articles in the eighties, eight were rhetorical critiques, four were deconstructive critiques, and the rest were mythological, psychoanalytic, and feminist critiques. in the nineties, forty-three scholarly essays have critiqued poetry and inclusive thought, with the highest proportions being comparative, rhetorical, constructivist, and reader-centered, respectively. in the field of critical books, the most critical approaches that have been welcomed by experts and researchers in this field are: integrated criticism (frequency 27%), sociological criticism (frequency 24.32%), constructivist criticism (frequency 18.92%), aesthetic criticism (frequency 16.22%). conclusion: the frequency of comparative, rhetorical, structuralist and structuralcriticism in the critiques of the last two decades shows that critics follow the latest approaches to criticism in the world and based on the new view of the world ofcriticism. on the other hand, there are many modern aspects in shamloo's poetry and the rhetoric of his poetry is western and new and is more in line with modern literary theories and has caused the exponential tendency of critics to his poetry.