نوآوری و تقلید در قصاید منقبتی مکتب بازگشت

زمینه و هدف: در این مقاله ابتدا مختصات عمومی مکتب بازگشت به اختصار مرور میشود. سپس به یکی از نکات مهم و مغفول ماندۀ مکتب بازگشت پرداخته میشود؛ یعنی قصاید منقبتی و آیینی. پژوهشهای شعر دوره یا مکتب بازگشت منحصر است به دو حوزه: شناسایی شاعران گمنام و تصحیح دیوان آنها و دیگری بررسی شیوه های تقلید و تاثیرپذیری شاعران شناخته شده. گویی محققان اتفاق نظر دارند که شعر این دوره هیچ گونه نوآوری و افزوده ای ندارد و بر همین اساس است که شعر این دوره در درسنامه ها و گزیده های ادب فارسی حضور کمرنگی دارد. روش مطالعه: این مقاله محتوا و مضمون شعر 16 شاعر بازگشتی را بیت به بیت بررسی کرده و آماری گویا از نوآوری شعر بازگشت در عرصۀ شعر آیینی و رکود و تقلید و تکرار در شعر شعرای درباری این عصر بدست داده است. از هر شاعر، دو قصیده با موضوع مدح امام علی (ع) و امام رضا (ع) تحلیل شده است. تحلیل داده ها با نرم افزار اکسل انجام شده است. یافته ها: بر اساس این پژوهش، بین شهرت و نوآوری شاعران این دوره، نسبت معکوس وجود دارد. شاعران نام آوری مانند صبا و قاآنی دچار فقر محتوا هستند و شاعران عمیق و دقیقی مثل آیتی بیرجندی و سروش و الهی قمشه ای شهرتی بسزا ندارند. این نکته داوریهای تاریخ ادبیات نویسان و ملاکهای داوری آنها را بچالش میکشد. نتیجه گیری: عمدۀ آنچه از مکتب بازگشت می گویند ویژگیهای شعر درباری بازگشت است نه شعر شیعی این دوره. محتوای شعر شیعی در این دوره کاملاً دگرگون میشود و رشد کمّی و کیفی آن قابل لمس است.

innovation and imitation in the eulogistic odes of the persian neo-classicism literary school

background and objectives: in this article, the general features of the neo- classicism in the persian literature that is called return school in the farsi,are briefly reviewed. then, one of the most important but neglected point of this school is scrutinized; that is, eulogistic and religious odes. research on thepoetry of persian neo- classicism school generally focuses on two areas: first one, identifying anonymous poets and correcting their poetical works, andother studies have been done on the methods of imitation and the influence of well-known poets. it seems that the scholars agree on lack of innovations and additions poetry on this period, and by this reason, poetry of this period from prior times to nowadays to be rarely present in textbooks and excerpts frompersian literature. methodology: this article examines the content of the poems of 16 poets inthe desired period, verse by verse and provides statistics on the innovation of persian neo- classicism poetry in the field of ritual poetry and stagnation,imitation and repetition in the poetry of government-affiliated poets of this era. from each poet, two poems have been analyzed, one about praise of imam aliand another one about imam reza. data analysis was performed with microsoft excel software. findings: according to this research, there is an inverse relationship between the fame and innovation of the poets of this period. well-known poets such assaba and qaani suffer from a lack of content, and deep precise poets such as ayati birjandi, soroush esfahani and elahi ghomshei do not have a great reputation. this challenges the judgments of authors of the periods of persian literature and their judging criteria.conclusion: it is shown here that the most what is said about the persian neo- classicism is based on the government-affiliated poets of this school andperiods, not the shiite poetry. the content of shiite poetry in this period is completely changed and its quantitative and qualitative growth is palpable.