بررسی سبک فکری مولانا پیرامون آداب نیایش و دعا (با رویکرد قاعده گریزی)

زمینه و هدف: مثنوی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی یکی از آثار سترگ عرفانی است که با زیرساختی وحیانی و عرفانی، آموزه های بسیاری را در اختیار سالکان طریقت قرار میدهد. مولانا با ذوق ادبی و عرفانی خود بسیاری از جوانب ظاهری و معنایی آیات قرآن کریم از جمله آداب دعا و نیایش را در مثنوی مورد توجه قرار داده است. روش مطالعه: یافته های این پژوهش بشیوۀ توصیفی - تحلیلی و بر مبنای سند کاری و مقایسۀ تطبیقی بین مسئلۀ دعا در قرآن کریم و مثنوی مولانا صورت گرفته است. در آغاز این تحقیق مبانی نظری مورد توجه قرار گرفته است، سپس نمونه های مناجات و دعا در مثنوی در بررسی تطبیقی با قرآن کریم تحلیل و واکاوی شده ‌است. یافته ها: دعا و نیایش و وابسته ها و متعلقات مفهومی آن در اندیشۀ مولانا و در منظومۀ فکری وی در مثنوی معنوی به نسبت شرایط و مراتب وجودی افراد، مظاهر و نمود گوناگون مییابد. این نمودها در ساختار شالوده گریز ذهن مولانا، در ظاهر متفاوت اما در باطن معانی واحدی دارند و آن هم تنها تقرّب به حق است. نتیجه گیری: در اندیشۀ مولانا در مسئلۀ دعا و نیایش هم باید آدابدان بود و هم آداب گریز؛ ازاینرو آداب دعا یکی از مهمترین ژرفساختهای معنایی در مثنوی است که بسترساز نگرش شالوده شکنانۀ مولاناست.

a study of rumi's thought style about the rites of prayer and supplication (with an irregularity approach)

mohammad balkhi is one of the great mystical works that provides manyteachings to the seekers of the path with its revelatory and mysticalinfrastructure. with his literary and mystical taste, rumi has considered manyaspects of the appearance and meaning of the verses of the holy quran,including the rites of prayer and supplication in masnavi.methodology: the findings of this study have been done in a descriptiveanalyticalmanner and based on a working document and a comparativecomparison between the issue of prayer in the quran maryam and rumi'smasnavi. at the beginning of this research, theoretical foundations have beenconsidered, then the examples of prayers in masnavi have been analyzed andanalyzed in a comparative study with the holy quran.findings: prayer and supplication and its conceptual affiliations andbelongings are found in rumi's thought and in his intellectual system in thespiritual masnavi according to the conditions and levels of existence ofindividuals. these manifestations in the elusive structure of rumi's mind havedifferent meanings in appearance but inwardly, and that is the onlyapproximation to the truth.conclusion: in rumi's thought, in the matter of prayer, both etiquette andetiquette should be avoided. therefore, prayer etiquette is one of the mostimportant semantic structures in masnavi, which is the bedrock of rumi'sgroundbreaking attitude.