سبک و ساختار مثنوی وامق و عذرای شعیب جوشقانی

زمینه و هدف: منظومۀ «وامق و عذرا» اثر خواجه شعیب جوشقانی شاعر، یکی از شاعران و محرّران برجستۀ عصر صفوی، در دورۀ شاه عباس اول است. شعیب این مثنوی را بمنظور نظیره ‌پردازی و با تاثیر گرفتن از وامق و عذرای عنصری و خسرو و شیرین نظامی سروده است و بر این اساس شاعر بیشتر تحت تاثیر سبک خراسانی بوده است تا سبک هندی. نگارندگان این جستار برآنند عناصر و مولّفه های سبکی و ساختاری این منظومه را دریابند و سطوح زبانی، ادبی و فکری و ساختار غنایی آن را بررسی و تحلیل نمایند. روش مطالعه: این پژوهش توصیفی تحلیلی و با رویکرد سبک‌شناسی است. داده ها و اطلاعات با استفاده از روش کتابخانه ای بدست آمده است. یافته ها: منظومۀ «وامق و عذرا»ی جوشقانی در بحر هزج و در قالب مثنوی سروده شده است. شاعر با استفاده از انواع هجای قافیه، تنوّع در ساختمان آن، قافیۀ بدیعی، مختصات آوایی، انواع مختلف جناس، تکرار واج و واژه، تصدیر، ترصیع و موازنه موسیقی شعر را افزایش داده است. ساختار سبکی لغات و اصطلاحات آمیزه ای از لغات و اصطلاحات عامیانه، غنایی و حماسی است. که سطح ادبی کلام نیز بر پایۀ تشبیهات، استعارات، کنایات، تلمیحات و اغراقها استوار است. در سطح فکری شاعر نشانه ‌هایی از سبک خراسانی را میتوان دید و فصل‌بندی جوشقانی در این منظومه با ساختار منظومه های غنایی قابل تطبیق است. نتیجه گیری: خواجه شعیب جوشقانی از شاعران توانمند و شیرین سخن دورۀ صفوی بوده است که در منظومۀ غنایی «وامق و عذرا»ی وی ابتکارات زبانی و ترکیبات تازه دیده میشود. وی با استفاده از واژگان و ترکیبات زبان عربی و ترکی و وارد نمودن ترکیبات نو و بدیع و لغات و اصطلاحات عامیانه و دانشهایی چون نجوم، طب و موسیقی، بر زیبایی و غنای کلامش افزوده است. کاربرد فراوان آرایه های ادبی نظیر جناس، تکرار، تصدیر و ترصیع، تشبیه، استعاره و تلمیح، از ویژگیهای سبکی جوشقانی در مثنوی وامق و عذراست. همچنین ساختار این منظومه با ساختار منظومه های غنایی مطابقت دارد.

the style and structure of masnavi vameq and azra of shoaib joshaghani

background and objectives: the poem vameq and azra by the poetkhajeh shoaib joshaghani is one of the prominent poets and commentators ofthe safavid era during the reign of shah abbas i. shoaib composed this masnavifor the purpose of imitating and being influenced by vameq and azra ofansari, khosrow and shirin nezami, and based on this, the poet was moreinfluenced by khorasani style than indian style. the authors of this paper intendto understand the stylistic and structural elements of this system and to studyand analyze its linguistic, literary and intellectual levels and lyrical structure.methodology: this research is descriptive-analytical with a stylisticapproach. data and information were obtained using the library method.findings: the poem vameq and azra by joshaghani has been composed inthe form of masnavi. the poet has increased the variety of rhyming syllables,the variety in its structure, the original rhyme, the phonetic coordinates, thedifferent types of puns, the repetition of phonemes, the conjugation, thearrangement and the balance of the music of the poem. the stylistic structureof words and expressions is a mixture of slang, lyrical and epic words andexpressions. the literary level of theology is also based on metaphors,metaphors, allusions, allusions and exaggerations. the intellectual level of thepoet can be seen in the signs of khorasani style and joshaghani's chapter in thispoem can be adapted to the structure of lyrical poems.conclusion: studies have shown that khajeh shoaib joshaghani was one ofthe most powerful and eloquent poets of the safavid period. turkish and theintroduction of new and innovative combinations and words and slang termsand sciences such as astronomy, medicine and music, has added to the beautyand richness of his words. extensive use of literary arrays such as puns,repetition, conjugation and similitude, simile, metaphor and allusion, are thefeatures of joshaghani style in masnavi wameq and azra. also, the structure ofthis system corresponds to the structure of lyrical systems.