بررسی حرکت شعر عاشورایی قرن معاصر از مرثیه به حماسه

زمینه و هدف: شعر عاشورایی همواره تنومندترین شاخۀ شعر دینی در ادوار مختلف بوده است. با وجود مستعد بودن مسئلۀ عاشورا برای طرح در زمینه ها و موضوعات متنوع، غالباً در این نوع از شعر فارسی با نگاهی ماتمزده به مضامین تکراری و یکنواخت پرداخته شده، که عوامل مختلفی از جمله شرایط سیاسی و اجتماعی در آن تاثیرگذار بوده است. در قرن اخیر تحولات بسیاری در شعر فارسی رخ داده است هرچند شعر عاشورایی در دهه های ابتدایی و بویژه در دورۀ پهلوی اول با این تحولات همراه نشد، بتدریج و محتاطانه، دگرگونیهای بی سابقه ای را تجربه کرد. این پژوهش ضمن بررسی محتوا و نوع نگرش شاعران به موضوعات عاشورایی در سه دورۀ پهلوی اول، پهلوی دوم و انقلاب اسلامی، به چرایی و چگونگی این تحولات، با محوریت حرکت شعر عاشورایی از مرثیه به حماسه پرداخته است. روش مطالعه : این پژوهش به روش تحلیل محتوا و با استفاده از شیوۀ کتابخانه ای در گردآوری اطلاعات انجام شده است. یافته ها: بررسی و ارزیابی اشعار عاشورایی قرن معاصر نشان میدهد که شعر عاشورایی در دورۀ پهلوی اول، کاملاً با مرثیه سرایی و نگاهی سراسر ماتمزده و با موضوعات محدود و تکراری همراه بوده است. در دورۀ پهلوی دوم علاوه بر حفظ موضوعات و مضامین پیشین، در مواردی نیز تغییر پیدا کرده است، اما شعر عاشورایی انقلاب اسلامی با افقهای تازه ای روبرو شده، از تکرار گذشته فاصله گرفته و با نگاهی حماسی و معرفتگرایانه به موضوعات گستردۀ عاشورایی پرداخته است. نتیجه گیری: نتیجۀ حاصل از این پژوهش نشان میدهد که میل به حرکت از مرثیه به حماسه در شعر عاشورایی، از دهۀ چهل و همزمان با ظهور گفتمان مقاومت و مبارزه و نیز رواج نو اندیشیهای دینی، آغاز و بعد از انقلاب اسلامی و بویژه با شروع جنگ تحمیلی به اوج خود رسیده است.

investigating the movement of contemporary ashura poetry from elegy to epic

background and objectives: background and objectives: ashura poetry has always been the strongest branch of religious poetry in different eras.despite the fact that the issue of ashura is suitable for design in various fields and subjects, often in this type of persian poetry withmatmazdeh looks atrepetitive and monotonous concepts, which have been influenced by variousfactors, including social and political conditions.in the last century, manychanges have taken place in persian poetry, although ashura poetry in the earlydecadesand especially in the first pahlavi period, it was not accompanied bythese changes, but gradually and cautiously, it experienced unprecedentedchanges.this study, while examining the content and type of attitude of poetstowards ashura themes in the three periods of the first pahlavi, the secondpahlavi and after the islamic revolution, to the why and how of thesedevelopmentswith the focus on the movement of ashura poetry, it has turnedfrom elegy to epic.methodology: this research has been done by content analysis method andusing library method in collecting information.findings: the study and evaluation of contemporary ashura poems shows that ashura poetry in the first pahlavi period was completely mourning andwith a mournful look and with limited and repetitive topics. in the second pahlavi period, while preserving the previous themes, it moves towards changein some cases, but after the revolution, ashura poetry encounters completelynew horizons and distances itself from the repetition of the past, and with anepic and authoritarian look at extensive ashura topics are coveredconclusion: the result of this study shows that the desire to move frommourning to epic in ashura poetry, from the forties and simultaneously withthe emergence of the discourse of resistance and struggle and the spread ofreligious modernism, the beginning and after the islamic revolution to especially with the start of the imposed war has reached its peak.