تحلیل کارکردهای بلاغی و ایدئولوژیک داستان انبیاء در دیوان صائب

زمینه و هدف: داستانهای دینی و اساطیری مانند قصه خضر، سلیمان، یوسف، عیسی، موسی و غیره به نحو چشمگیری در دیوان غزلیات صائب بکار رفته اند. با توجه به اینکه شاعران و نویسندگان متناسب با مختصات ادبی و اندیشگانی عصر خویش به بازآفرینی دیگر متون میپردازند، قصص انبیاء نیز در دیوان صائب بایست از کارکردهای بلاغی و ایدئولوژیکی ویژه ای برخوردار باشد. روش مطالعه: در این مقاله پربسامدترین تلمیحات داستانی انبیاء براساس جلد اول دیوان صائب استخراج شده است. آنگاه وجوه بلاغی و ایدئولوژیک هریک از داستانها در ساختار غزلیات صائب تحلیل شده است. یافته ها: قصه هر پیامبر با عبور از منشور مضمون پردازی نمودهایی از عشق زمینی سبک خراسانی و عشق ملکوتی سبک عراقی را بازآفرینی کرده و طیفهای معنایی و بلاغی بکری خلق کرده است. نتیجه گیری: صائب از زوایای گوناگون تفسیرهایی ادبی، اجتماعی و عرفانی از داستان پیامبران ارائه میدهد. وی با ایجاد تغییرات محتوایی و کمّی در داستان انبیاء، نه تنها از تکرار ملال آور آنها جلوگیری کند، دلالتهای معنایی تازه ای به آنها بخشیده است و از دریچه ملاکها و موازین اخلاقی و اجتماعی عصر خویش، به نقد قصص انبیاء نشسته است.