تصحیح بیتهایی از عنصری

زمینه و هدف: میراث مکتوبی که از گذشتگان باقی مانده است، یکی از مهمترین ارکان تشکیل‌دهندۀ فرهنگ و تمدن در جوامع بشری بشمار می آید و تا زمانی که این میراث بصورت دقیق و علمی تصحیح و منتشر نشود، چهرۀ فرهنگی هیچ ملتی بصورت کامل آشکار نمیشود. بنابراین تصحیح و احیای نسخه های خطی که همانند زنجیره های مستحکمی دیروز و امروز را بهم پیوند زده اند، از اولویتهای ادب‌پژوهان است. یکی از نمونه های این ‌گونه آثار دیوان عنصری، ملک الشعرای دربار محمود غزنوی و یکی از بزرگترین مدیحه سرایان و قصیده پردازان شعر فارسی است. باوجود اینکه این دیوان تاکنون دو بار توسط یحیی قریب و محمد دبیرسیاقی تصحیح و چاپ شده است، اما چون نسخه هایی که در دسترس آنها بوده، نسخه های معتبری نیستند، در هر دو چاپ اشکالاتی دیده میشود. روش مطالعه: در این پژوهش نظری که به شیوۀ کتابخانه ای انجام شده است، با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر چاپ دبیرسیاقی و نسخه هایی که بدانها دست یافته ایم، تصحیح بیتهایی از دیوان عنصری به دور از ذوق و سلیقۀ شخصی و بر مبنای ویژگیهای سبکی شاعر و معاصران او آورده شده است. یافته ها: سروده های عنصری تاکنون دو بار، توسط یحیی قریب و محمد دبیرسیاقی تصحیح شده که هر دو تصحیح همراه با اشکالاتی است که خواننده را از دریافت معنای دقیق اشعار او بازمیدارد و این بدان سبب است که این دو مصحح برخی از نسخه های موجود از دیوان عنصری را ندیده اند. نتیجه گیری: با مراجعه به نسخه های خطی متعددی که بدانها دست یافته ایم و با توجه به برخی ویژگیهای سبکی عنصری و معاصران او این نتیجه بدست آمد که اشکالات واردشده در تصحیحهای انجام‌شده از سروده های عنصری، یا ناشی از اشتباه کاتبان بوده یا مصححان.