معرفی و تحلیل زندگی‌نامۀ خودنوشت (خاطرات سیاسی) امین الدوله و سبک‌شناسی آن

زمینه و هدف: یکی از مهمترین شاخه های زندگی‌نامه نویسی، زندگی‌نامۀ خودنگاشت است. این گونۀ ادبی کارنامه ای دربارۀ جنبه های بیرونی و درونی زندگی است که توسط خود نگاشته میشود. توجه ایرانیان به این نوع ادبی بصورت جدی از دورۀ قاجاریه آغاز میشود. این گونۀ ادبی قابلیت انعکاس مسائل اجتماعی-سیاسی و ادبی یک دورۀ خاص را داراست. یکی از این نمونه های نخست، در عرصۀ سیاسی ایران و آن هم اتوبیوگرافی امین الدوله، از رجال سرشناس دورۀ قاجاریه است. این پژوهش با هدف معرفی و تحلیل سبک شناسی زندگی نامۀ خودنوشت امین‌الدوله انجام شده است. روش مطالعه: این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان دهندۀ این است که در سطح زبانی و ادبی «امین الدوله» برای بیان منظورش از ابزارهای زبانی و ادبی متعددی استفاده کرده است که مهمترین آنها تلفیق عبارتهای فارسی با آیات، مثلهای عربی، بهره گیری از زبان طنز در قالبهای مختلف همچون استعاره های تهکمیه، تعریض و... است. نویسنده در سطح محتوایی در بازنمایی مسائل مربوط به دربار و رویدادهای آنجا به تطویل و حاشیه قلم رانده است و از طرف دیگر مشکلات اساسی و گرفتاریهای مردم عادی جامعه جایگاه چندانی در این اثر ندارد. نتیجه گیری: خاطرات امین الدوله نوشته ای است که وی بعنوان سند و مدرکی دال بر بی‌گناهی خود از جریانات سیاسی نگاشته است. چنین زندگی‌نامه ای ماهیتاً نمیتواند به میثاق خودزندگی‌نامه نویسی یعنی راست‌گویی پایبند باشد؛ ازاینرو میتوان گفت که امین‌الدوله در بازگویی کردار و اخلاق خود بگونه ای «گزینشی» عمل کرده و از ابزارها و تمهیدات زبانی و ادبی، برای اقناع مخاطب استفاده کرده است.