گریه در متون نظم عرفانی (سنایی، عطّار و مولوی)

زمینه و هدف: انواع سوزوگدازها، نیازها، دعاها، شادیها، غم‌ها و سوگها، مستقیم یا غیرمستقیم با گریه ارتباط دارند. حالات‌ عرفانی قبض و بسط و تحیّر و فنا که بررسی آنها یکی از دغدغه‌های ادیبان و جستجو‌گران حیطۀ ادبیّات عرفانی است، همه در این مقال میگنجند؛ لذا شایسته است که این موضوع با تحقیق و بررسی بیشتری به انجام برسد و نه آنچه تا کنون فقط به برشمردن تعداد رقمی این ابیات مختص شده است. در مقالۀ حاضر ضمن برشمردن برخی از انواع مهم و قابل ذکر «گریستن» در جهان‌بینی سه شاعر جریانساز تصوف یعنی سنائی، عطّار و مولانا، طبقه‌بندی و تحلیل و تشریح اشعار به گونه‌ای موجز ارائه شده است. به عبارت دیگر، این مقاله به تبیین این موضوع میپردازد که: طبقه‌بندی گریه در متون نظم عارفانۀ سنایی، عطار و مولوی به چه صورت است و تفاوتهای بارز تفکر و بینش معنوی آنها در این حیطه در کجاست؟روش مطالعه: این مقاله بر اساس روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است.یافته‌ها: اندوه یا شادی آنگاه که مربوط به این دنیا بوده‌اند، در نزد این شعرا غم‌‌نما یا شادی‌نما تلقّی میگردند و آنگاه که فرد از تعلقات زمان و مکان خود را رها کرد، گریه و خنده‌اش، قبض و بسطش، فرح و ملالش و غم و شادیش از جنس دیگری میشود.نتیجه‌گیری: تشویق به گریه در آثار سنائی بیشتر به زهدگرایی این شاعر باز میگردد؛ در عطّار یکسره مربوط به فراق و دوری از معشوق اصلی است، درحالی‌که در آثار مولانا حال و زیست شاعر ورای خنده و گریه است و این گریه نزد مولانا مبارک حالتی از حالت تحیّر و بیخویشی است.